Uganda Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni, 81 yaşındaki liderin nihai halefiyle ilgili soruları yeniden gündeme getiren bir seçimde, kırk yıllık iktidarını uzatmayı hedefliyor. Siyasi analistler, Museveni’nin Uganda kurumları üzerindeki sıkı kontrolünün, cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinde kendisi ve Ulusal Direniş Hareketi (NRM) partisi için zaferi neredeyse kesin kıldığını söylese de, oylamanın nasıl sonuçlanacağı ülkenin geleceği açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
ADAYLAR KİMLER?
1986’da bir isyanın önderliğinde iktidara gelen Museveni, yedinci dönem için göreve gelmeyi hedefliyor. Başlıca rakibi, 2021 seçimlerinde oyların %35’ini alarak ikinci sırada yer alan ve genç seçmenler arasında popüler olan 43 yaşındaki Bobi Wine.
Diğer önemli adaylar arasında yolsuzlukla mücadele kampanyacısı olan eski askeri şef Mugisha Muntu ve daha önce parlamentoda muhalefet lideri olan milletvekili Nandala Mafabi yer alıyor.
TEMEL SORUNLAR NELER?
Museveni, “elde edilen kazanımları koruma” sloganıyla kampanya yürütmüş ve göreceli barış ve istikrar sicilini öne sürdü. Kendisi, imalat sektörünü güçlendirerek, kahve ve pamuk gibi tarımsal ihracata katma değer sağlayarak ve bu yılın sonlarında başlaması beklenen petrol üretiminden faydalanarak Uganda’yı orta gelirli bir ülke haline getirmek istediğini söyledi.
Wine, siyasi özgürlüklerin yeniden tesis edilmesine odaklanarak Museveni’yi “40 yıllık diktatörlük”le suçladı. Hükümet ise yaygın insan hakları ihlalleri iddialarını reddetti. Wine ayrıca yolsuzlukla mücadele edeceğine, gençlerin istihdamını artıracağına ve uluslararası petrol şirketleriyle yapılan üretim paylaşım anlaşmalarının Uganda’nın çıkarlarına uygun olmaması durumunda bunları gözden geçireceğine söz verdi.
BÖLGEDE KARGAŞA OLACAK MI?
Uganda’da art arda yapılan seçimler, şiddet olayları ve hükümet muhaliflerine yönelik baskılarla gölgelendi. Güvenlik güçleri, Wine’ın tutuklanmasının tetiklediği protestolara müdahale ederken 2021’deki son seçimlerden önce 50’den fazla kişiyi öldürdü.
Bu yılki seçim öncesinde yüzlerce muhalefet destekçisi gözaltına alındı ve bir kişi kampanya etkinliğinde öldürüldü.Komşu Kenya ve Tanzanya’da son iki yılda yaşanan şiddet içeren gençlik protestoları, gençlerin yozlaşmış ve ihtiyaçlarına duyarsız olarak gördükleri siyasi sistemlere duydukları hayal kırıklığının hükümet için oluşturduğu riskleri bir kez daha ortaya koydu.
Geçtiğimiz hafta yetkililer, ayaklanmaların, “yasa dışı yürüyüşlerin” ve diğer şiddet olaylarının canlı yayınlarını yasakladıklarını açıkladı.
YABANCI OYUNCULAR İÇİN RİSK ALTINDA OLAN NE?
Museveni’nin yönettiği Uganda, Batı ülkelerinin stratejik bir müttefiki olmuş, Somali’deki El Şebab ve bölgedeki diğer militan gruplarla savaşmak için asker göndermiştir. Ayrıca Afrika’daki en büyük mülteci sayısına ev sahipliği yapmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri, 2021 seçimlerini özgür ve adil olmadığı gerekçesiyle eleştirmiş ve bazı Ugandalı yetkililere vize yasağı getirmişti; ancak ABD diplomatlarına Temmuz ayında yabancı seçimlerin bütünlüğü hakkında yorum yapmamaları yönünde talimat verilmesinin ardından Washington’ın bu yılki seçimlere müdahale etmesi beklenmiyor.
Museveni hükümeti, Ağustos ayında ABD’den sınır dışı edilen üçüncü ülke vatandaşlarını kabul etme konusunda bir anlaşma imzalayarak ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin gözüne girdi. Uganda, son yıllarda Çin ve Rusya ile Birleşik Arap Emirlikleri gibi Batı dışı güçlerle ekonomik bağlarını genişletti. Çin Ulusal Açık Deniz Petrol Şirketi, Uganda’nın Albert Gölü petrol sahalarındaki iki ana ortaktan biri ve bu sahalarda ticari ham petrol üretimine bu yılın sonlarında başlanması planlanmakta.
UGANDA’DAKİ GÖZLEMCİLER BAŞKA NELERİ İZLEYECEK?
Seçim sonucu konusunda fazla bir heyecan olmayabilir, ancak siyasi gözlemciler, bu oylamanın gelecekteki başkanlık sıralaması hakkında ne söyleyeceği konusunda dikkatle izleyecekler. Museveni’nin, kendisinden sonra göreve gelecek kişi olarak oğlu, askeri lider Muhozi Kainerugaba’yı hazırladığı yaygın olarak düşünülüyor. Kainerugaba, başkanlık hırslarını açıkça dile getirerek spekülasyonları körükledi; ancak Museveni, oğlunu kendisinin yerine geçmesi için yetiştirdiği iddialarını yalanladı.
Siyasi analistler, Kainerugaba’nın veliaht olarak görülmesinin NRM içinde tartışmalara yol açtığını ve diğer parti ileri gelenlerinin de Museveni’nin nihai olarak sahneden ayrılmasına hazırlık yaptığını söylüyor. Önemli ölçütlerden biri Museveni’nin zafer marjı olacak. 2021’de, oyların %58’ini alarak başkanlık seçimlerinde en düşük sonucunu elde etmişti. Analistler, daha fazla oy kaybının olası bir halefiyet mücadelesi öncesinde siyasi konumunu zayıflatabileceğini söylüyor.
Kaynak: Reuters