Uganda’da 15 Ocak’ta yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından açıklanan ilk resmi sonuçlara göre, mevcut Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni oyların büyük bölümünü alarak rakiplerine açık fark attı. Seçimler, muhalefetin hile iddiaları, internet kesintileri ve güvenlik baskıları tartışmalarıyla gölgelendi.
Seçim Komisyonu’nun, oyların yaklaşık yarısının sayımına dayanan verilerine göre, 81 yaşındaki Museveni yüzde 76,25 oy oranına ulaştı. Ana muhalefet adayı ve eski pop müzisyeni Bobi Wine olarak tanınan Robert Kyagulanyi ise yüzde 19,85 oy aldı. Kalan oylar altı aday arasında paylaşıldı.
MUHALEFETTEN HİLE VE BASKI İDDİALARI
Museveni, oyunu kullandıktan sonra gazetecilere yaptığı açıklamada:
“Eğer hile olmazsa yüzde 80 oyla kazanmayı bekliyorum” ifadelerini kullandı.
Fakat Wine, seçimlerin internet kesintisi altında yapılmasına dikkat çekerek geniş çaplı yolsuzluk ve usulsüzlük yaşandığını savundu. Ulusal Birlik Platformu (NUP), Perşembe gecesi X platformundan yaptığı paylaşımda, güvenlik güçlerinin başkent Kampala’daki Wine’ın evini kuşattığını ve “onu fiilen ev hapsine aldığını” öne sürdü. Polis Sözcüsü Kituuma Rusoke ise Reuters’e yaptığı açıklamada, Wine’ın ev hapsinde tutulduğuna dair bir bilgileri olmadığını söyledi.
Wine, Perşembe günü destekçilerine protesto çağrısında bulunmuş olsa da şu ana kadar ülkede kitlesel gösteriler gözlemlenmedi.
BM’DEN ”BASKI” UYARISI
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi, seçim sürecine ilişkin geçen hafta yaptığı değerlendirmede, oylamanın “yaygın baskı ve yıldırma ortamında” gerçekleştiğini bildirdi. Kampanya döneminde Wine’ın mitinglerine güvenlik güçlerinin ateş açtığı, en az bir kişinin hayatını kaybettiği ve yüzlerce destekçinin gözaltına alındığı belirtildi. Hükümet ise müdahalelerin “kanunsuz eylemlere karşı” yapıldığını savundu.
YEDİNCİ DÖNEM KAPIDA
1986’dan bu yana iktidarda olan Museveni’nin seçimi kazanması halinde yedinci dönemine başlaması bekleniyor. Kamuoyunda, Museveni’nin ordu komutanı olan oğlu Muhozi Kainerugaba’yı halefi olarak hazırladığı yönünde yaygın bir kanaat bulunurken, Cumhurbaşkanı bu iddiaları daha önce reddetmişti.
2021’de yapılan bir önceki seçimlerde Wine oyların yüzde 35’ini almış, Museveni ise yüzde 58’de kalmıştı. ABD yönetimi o seçimi “özgür ve adil değil” şeklinde nitelendirmiş, Uganda hükümeti ise bu değerlendirmeyi kabul etmemişti.