Sudan’da sağlık sisteminin savaş nedeniyle büyük ölçüde çöktüğü bir dönemde, Hartum Eyaleti’nde dang humması salgını hızla yayılıyor. Sudan Doktorlar Birliği Ön Hazırlık Komitesi, son günlerde 200’den fazla yeni vaka tespit edildiğini, bunlardan 39’unun yaşamını yitirdiğini açıkladı.
Komitenin sözcüsü Seyed Muhammed Abdullah, yaptığı açıklamada, salgının özellikle savunmasız grupları vurduğunu belirterek:
“Hayatını kaybedenlerin büyük bölümü kadınlar ve çocuklar. Şu ana kadar 22 kadın ve 6 çocuğun öldüğünü tespit ettik.” sözlerine yer verdi.
Abdullah, temel tıbbi malzemelerde ciddi bir kıtlık yaşandığını da vurguladı.
SAĞLIK SİSTEMİ ÇÖKMÜŞ DURUMDA
Vakaların artışı, Sağlık Bakanlığı’nın geçen yılın sonlarında 284 hastane ve sağlık merkezini yeniden faaliyete geçirme girişimlerine rağmen yaşandı. Ancak bu tesislerin büyük kısmı, Hartum’un geniş bölgelerini kontrol eden Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) ile yaşanan çatışmalar sırasında ya yıkıldı ya da ağır hasar gördü.
Abdullah, izleme ekiplerinin salgın eğrisinde net bir yükseliş saptadığını belirterek:
“Kapsamlı bir nüfus sayımı yapmanın zorluğu nedeniyle mevcut veriler krizin gerçek boyutunu muhtemelen olduğundan düşük gösteriyor.” ifadelerini kullandı.
Salgının yeniden ortaya çıkmasını ise kötüleşen çevresel koşullara ve önleyici tedbirlerin yetersizliğine bağladı.
HASTANELER DOLU, İLAÇ YOK
Komiteye göre, idari başarısızlıklar ve kurumsal müdahale eksikliği durumu daha da ağırlaştırıyor. Hastaneler hasta yoğunluğuyla dolup taşarken, intravenöz sıvılar ve hayat kurtarıcı ilaçlar başta olmak üzere temel tıbbi malzemelerde ciddi eksiklikler yaşanıyor.
Uzmanlar, dang humması ve sıtma vakalarındaki artışın, çevresel altyapının neredeyse tamamen çökmesiyle doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor. Birikmiş atıklar, kanalizasyon taşmaları, durgun sular ve su depolarında kontrolsüz sivrisinek üremesi salgınları körüklüyor.
YERİNDEN EDİLENLER İÇİN RİSK DAHA DA BÜYÜK
Sağlık yetkilileri, özellikle kış aylarında yerinden edilmiş kişilerin kaldığı kamplarda durumun daha da kötüleşmesinden endişe ediyor. Yetersiz beslenme ve bağışıklık sistemi zayıflığı nedeniyle kırılgan durumda olan bu nüfus arasında şu ana kadar 2 bin 576 sıtma vakası kaydedildi.
Sudan Doktorlar Birliği Ön Hazırlık Komitesi, yetkililere resmi olarak salgın ilan edilmesi çağrısında bulundu. Komite, acil bir hükümet müdahalesi kapsamında kamuoyunu bilinçlendirme kampanyaları yürütülmesini, ortak bir tanı protokolüyle çalışacak ulusal bir komite kurulmasını ve devre dışı kalan laboratuvarların yeniden faaliyete geçirilmesini talep etti.
DEVLET DESTEĞİ YETERSİZ
Aralık ayında Norveç Kilise Yardımı ve Uluslararası Tıbbi Ekipler tarafından yapılan bir değerlendirme, Hartum’daki sağlık tesislerinin işletme maliyetlerinin yüzde 10’undan daha azının devlet tarafından karşılandığını ortaya koydu. Rapora göre tesislerin yüzde 70’inde antibiyotik, yüzde 85’inde sıtma ilacı bulunmuyor; yüzde 45’inde ise güvenli su kaynağına erişim yok.
Uzmanlar, acil ve koordineli bir müdahale gelmemesi halinde Hartum’da dang humması ve diğer salgınların daha fazla can kaybına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynak: Sudan Trubine