Somaliland’ın Awdal bölgesinde iki gündür süren protestolar, “Xeer Ciise” adlı geleneksel hukuk kodunun Zeila’da tanıtılması yönündeki hükümet kararına gösterilen tepkiyle şiddetli çatışmalara dönüştü.
Göstericilere karşı güvenlik güçlerinin üst üste üç gün boyunca gerçek mühimmatla müdahale ettiği bildirildi. Yerel kaynaklar, protestoların “tarihi ve kimlik temelli hassasiyetleri göz ardı eden siyasi bir kararın”, bölge halkında öfke biriktirmesiyle büyüdüğünü belirtiyor.
CAN KAYBI GİDEREK ARTIYOR
Bölgedeki hastaneler ve sivil toplum kuruluşlarından edinilen bilgilere göre çatışmalarda en az 10 ila 17 kişi hayatını kaybetti, 50’den fazla kişi yaralandı. Yaralıların bir kısmının durumunun ağır olduğu, bazılarına uzak mesafeden ateş edildiği, bazılarının ise yakın mesafede vurulduğu ifade edildi.
Görgü tanıkları, güvenlik güçlerinin “kalabalığı dağıtmak için değil, doğrudan hedef gözeterek ateş açtığını” aktarıyor. Kent merkezindeki sokaklar ve ana caddeler bir süre barikatlarla kapatılırken, işyerleri çatışmalar nedeniyle tamamen boşaltıldı.
PROTESTOLARIN ARKA PLANI: KİMLİK, TOPRAK VE TEMSİL GERİLİMİ
Çatışmaların fitilini ateşleyen karar, “Xeer Ciise” adlı geleneksel hukuk kodunun tanıtımının Zeila’da yapılması oldu. Awdal bölgesindeki birçok kişi, bu kararın kendilerini dışlayıcı ve siyasi açıdan provokatif olduğunu savunuyor.
“Xeer Ciise” kültürel bir miras olarak görülse de, tanıtımın yapılacağı yer konusu, özellikle Gadabuursi ve Ciise/Issa toplulukları arasındaki tarihsel ve coğrafi hassasiyetleri yeniden alevlendirdi. Bu nedenle protestolar sadece bir kültürel etkinliğe tepki değil; yerel temsil, kimlik ve bölgesel statü tartışmalarının yansıması olarak değerlendiriliyor.
HÜKÜMETTEN GERİ ADIM: ASKERİ ÇEKİLME VE ETKİNLİĞİN DURDURULMASI
Artan eleştiriler ve can kayıplarının ardından Somaliland Cumhurbaşkanı Abdirahman Mohamed Abdillahi Irro, güvenlik güçlerinin Borama’dan çekilmesi talimatını verdi. Irro ayrıca, gerilimin daha fazla tırmanmaması için “Xeer Ciise” etkinliğinin askıya alındığını açıkladı.
Hükümet, çatışmalarla ilgili bağımsız bir soruşturma başlatılacağını duyurdu. Bölge halkının tepkisini dindirmek amacıyla “tüm taraflarla diyalog kurulacağı” ifade edildi. Ancak birçok yerel aktör, yaşanan ölümler nedeniyle “sadece geri çekilmenin yeterli olmayacağını”, güvenlik güçlerinin sorumlularının hesap vermesi gerektiğini vurguluyor.
SAHADA GÜVENLİK DURUMU VE TOPLUMSAL GERİLİM
Borama’da tansiyon gün boyunca yüksek seyretti. Kentteki merkezî sokaklar, yakılan lastiklerden yükselen dumanla saatlerce kapalı kaldı. Güvenlik güçlerinin çekilmeye başlamasına rağmen, halk arasında “geçici sakinlik” olduğu, öfke ve güvensizliğin ise devam ettiği belirtiliyor.
Yerel liderler ve kanaat önderleri, çatışmaların daha derin bir bölgesel kırılganlığı ortaya koyduğunu, Awdal’ın uzun süredir dillendirdiği siyasi ve idari rahatsızlıkların yeniden gündeme taşındığını söylüyor.
ÖNÜMÜZDEKİ SÜREÇ BELİRLEYİCİ OLACAK
Uzmanlara göre yaşananlar, yalnızca bir güvenlik krizi değil; Somaliland’ın toplumsal uyumu, klanlar arası denge ve yönetim-yurttaş ilişkileri açısından önemli bir sınav niteliğinde.
Cumhurbaşkanı’nın geri adımı tansiyonu kısmen düşürse de, soruşturmanın kapsamı, sorumluların ortaya çıkarılması ve bölgeyle yürütülecek siyasi diyalogun niteliği önümüzdeki dönemde belirleyici olacak.
Awdal bölgesinde yaşanan bu olay, Somaliland’ın iç istikrarının ne kadar kırılgan olabileceğini bir kez daha gözler önüne sermiş durumda.