Somali’nin ayrılıkçı bölgesi Somaliland, İsrail tarafından bağımsız bir devlet olarak tanınması konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle Cibuti’deki elçisini geri çağırdı. Somaliland Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan kısa açıklamada, Cibuti Cumhuriyeti temsilcisinin “devam eden diplomatik görüşmelerin bir parçası olarak ve yerleşik diplomatik uygulamalar doğrultusunda istişareler için” Hargeisa’ya geri çağrıldığı belirtildi.
Bu karar, Cibuti’nin İsrail’in Somaliland’ı bağımsız bir devlet olarak tanımasına şiddetle karşı çıkmasından günler sonra gerçekleştiği için dikkat çekti. Somali bu adımı, kendi devletine, güvenliğine ve Afrika Boynuzu’nun güvenliğine yönelik bir saldırı olarak kınamıştı.
Karar, Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği, Avrupa Birliği ve Afrika ile Orta Doğu’daki çok sayıda bölgesel blok tarafından da eleştirildi. Cibuti’nin BM Daimi Temsilcisi Mohamed Siad Doualeh, iki gün önce Somaliland meselesini görüşmek üzere düzenlenen Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi toplantısında, ülkesinin A3+1, Afrika Birliği, IGAD, Arap Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı ve İsrail’in “ayrılıkçı bölgeyi tek taraflı olarak tanıma kararı”nı kınayan diğer 21 ülke ile aynı safta yer aldığını söyledi. Elçi:
“Tek taraflı eylemlerin Somali içinde ve Afrika Boynuzu ile Kızıldeniz genelinde gerilimleri tırmandırma, silahlı grupları cesaretlendirme, terör gruplarını destekleme ve Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği ve Somali hükümetinin ülkede barış, güvenlik ve istikrarı teşvik etme yönündeki ortak çabalarında elde ettiği zorlu kazanımları alt üst etme riski taşıdığını” söyledi. Diplomat ayrıca:
“Uluslararası hukuka göre suç teşkil eden bu uygulama nedeniyle, Federal Hükümetin Somali’deki Filistinlilerin zorla yerinden edilmesini reddetme kararını da dikkate alıyoruz.” diye ekledi.
Cibuti vatandaşı olan Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Mahmud Ali Yusuf da, bu tanımaya Afrika Birliği’nin karşı olduğunu belirterek, bunun “tehlikeli bir emsal” oluşturduğunu ve “Somali’nin birliğini, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü” zedelediğini söyledi. Ancak eleştirmenler, Cibuti’nin ulusal gelirinin yüzde 80’ine kadarını liman ücretlerinden elde ettiğini ve Etiyopya’nın limanlarına erişim için yılda tahmini 2 milyar dolar ödediğini belirterek, AfB başkanının bu konuda tarafsız olmadığını savunuyor.
İki yıl önce Etiyopya ve Somaliland, Mogadişu’nun güçlü muhalefeti olmasaydı, Addis Ababa’ya denizlere erişim hakkı tanıyacak ve karşılığında da tanınma sağlayacak bir anlaşma imzalamıştı. Borders Enstitüsü’nün yöneticisi Prof. Wafula Okumu, böyle bir gelişmenin Cibuti ekonomisi için doğrudan ve varoluşsal bir tehdit oluşturacağını söyledi. Profesör Okumu, Afrika Birliği adına konuşuyor olmasına rağmen Dr. Yusuf’un tutumunu eleştirdi.
“AfB başkanının, kendi ülkesinin statükoyu korumakta doğrudan ve önemli bir mali çıkarı varken, Somaliland’ın tanınmasına karşı çıkan başlıca ses olması, Afrika Birliği’nin güvenilirliğini ve tarafsızlığını zedeleyen ciddi bir çıkar çatışmasıdır. Afrika Birliği’nin bu kritik konudaki karar alma süreci, liderliğinin ulusal çıkarları tarafından açıkça tehlikeye atılmışken, objektif olarak görülemez.” diye yazdı.
Diğer ülkelerin de İsrail’in izinden gidebileceği ve Etiyopya’nın Ocak 2024 anlaşmasını yeniden gözden geçirmesi durumunda Cibuti’nin ekonomik çıkarlarına yönelik tehdidin artacağı yönünde endişeler var.
Kaynak: The East African