Somali’nin Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile imzaladığı liman ve güvenlik anlaşmalarını iptal etmesi, ülke genelinde artan protestolarla birlikte Abu Dabi yönetiminin Afrika Boynuzu’ndaki denizcilik ve stratejik altyapı üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıdı.
Başkent Mogadişu’da düzenlenen gösterilerde protestocular, BAE ile yapılan anlaşmaların Somali’nin egemenliğini zedelediğini savundu. Gösteriler, federal hükümet ile bazı bölgesel yönetimler arasındaki derin görüş ayrılıklarını da ortaya koydu.
Somali hükümeti bu hafta yaptığı açıklamada, BAE ile liman, güvenlik ve savunma alanlarında imzalanan tüm anlaşmaların feshedildiğini duyurdu. Hükümet, kararın ülkenin egemenliği, ulusal birliği ve siyasi bağımsızlığının korunması amacıyla alındığını bildirdi. İptal edilen anlaşmaların Berbera, Bosaso ve Kismayo limanlarını kapsadığı ifade edildi.
BAZI BÖLGESEL YÖNETİMLER İLİŞKİLERİ SÜRDÜRECEK
Söz konusu kararın arka planında, BAE’nin federal hükümetin yetkisi dışında kalan Somaliland ve Puntland gibi bölgesel yönetimlerle doğrudan ilişki kurması yer alıyor. BAE merkezli lojistik şirketi DP World, Somaliland’ın Berbera Limanı’nda 30 yıllık imtiyaz anlaşması kapsamında yaklaşık 400 milyon dolarlık bir konteyner limanı yatırımı yürütüyor. Somali federal yönetimi, bu tür anlaşmaların ülkenin toprak bütünlüğünü tehdit ettiğini savunuyor.
Ancak Somali iç siyasetinde bu karar oybirliğiyle karşılanmadı. Somaliland, Puntland ve Jubbaland yönetimleri, Mogadişu’nun BAE ile ilişkileri kesme kararını tanımadıklarını ve mevcut ekonomik ve güvenlik iş birliklerini sürdüreceklerini açıkladı. Bölgesel yönetimler, BAE yatırımlarının liman işletmeciliği, ticaret ve güvenlik açısından hayati öneme sahip olduğunu belirtiyor.
Gelişmeler, Afrika Boynuzu’nda artan jeopolitik rekabetin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. BAE, Kızıldeniz ve Aden Körfezi hattında limanlar ve lojistik merkezler üzerinden etkinliğini artırmaya çalışırken, Somali merkezi yönetimi bu süreci “egemenlik ihlali” olarak görüyor. Son dönemde Suudi Arabistan, Mısır ve Somali arasında yürütülen güvenlik ve askeri iş birliği görüşmeleri de bölgedeki güç dengelerinin yeniden şekillendiğine işaret ediyor.
HÜKÜMET, TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜNÜ KORUMAYA ÇALIŞIYOR
Öte yandan Somali yönetimi, yabancı ülkelerin federal hükümetin onayı olmadan bölgesel yönetimlerle anlaşma yapmasını engellemeyi amaçlayan yeni bir yasal düzenleme üzerinde çalıştığını duyurdu. Hükümet yetkilileri, bu adımın ülkenin toprak bütünlüğünü ve ulusal karar alma mekanizmalarını güçlendirmeyi hedeflediğini belirtiyor.
Ülke genelinde devam eden protestolarda göstericiler, ulusal bağımsızlığın korunması ve dış müdahalelere son verilmesi çağrısında bulunuyor. Buna karşılık bazı çevreler, alınan kararın yabancı yatırımları azaltabileceği ve Somali’nin ekonomik toparlanma sürecini zorlaştırabileceği uyarısında bulunuyor.
Somali ile BAE arasında yaşanan bu gerilim, Afrika Boynuzu’nda limanlar, ticaret yolları ve güvenlik üzerinden yürütülen bölgesel rekabetin önümüzdeki dönemde daha da sertleşebileceğine işaret ediyor.