Tobias Mupfuti, sekiz yaşındayken evsiz kaldı. Babası onu reddetmişti, annesi ise onu doyuracak, giydirecek ya da okula gönderecek imkâna sahip değildi. Böylece Zimbabwe’nin turistik şehri Victoria Falls’ta sokaklarda yaşamaya başladı. Hayatta kalmak için, tatil beldesinde alışveriş yapan turistlerin verdiği yiyeceklere bel bağladı. Dört yıl sonra, sürekli zorbalığa uğramaktan ve tehdit edilmekten bıkmış haldeyken, bir boks antrenöründen kendisine kendini savunmayı öğretmesini istedi. Bu karar, hayatını sonsuza dek değiştirdi.
Bugün Mupfuti, dezavantajlı çocukları çalıştıran ve okula gönderen Victoria Falls Boks Akademisi’ni yönetiyor. Onun bu hikâyesi, Oscar’a aday gösterilmeye hak kazanan ilk Zimbabveli filme ilham verdi.
Zimbabwe doğumlu Hollywood oyuncusu Tongayi Chirisa’nın rol aldığı kısa film Rise, Mupfuti’nin bir antrenörle tanıştıktan sonra hayatının nasıl değiştiğini anlatan gerçek hikâyeye dayanıyor. Chirisa:
“Onun insanlığını canlandırmaya çalışmak benim için büyük bir ayrıcalıktı. Kusursuz bir insan; çok derin, çok nüanslı.”
Boksa başladıktan sonra Mupfuti, 20’li yaşlarının başında Victoria Falls havaalanına giden yol üzerindeki çalılıklarda tek başına antrenman yapmaya başladı. Kısa süre sonra bazı çocuklar onu takip etmeye başladı ve Mosi-oa-Tunya Lisesi’nde bir sınıfı boks antrenman alanı olarak kullanma fırsatı verildi.
Daha sonra kendi arazisini satın alarak bir spor salonu inşa etti. Böylece kendisi gibi çocuklara bir şans vermeyi amaçladı. Unicef’e göre Zimbabwe’de yaklaşık 5 milyon çocuk yoksulluk içinde yaşıyor; bunların 1,6 milyonu ise aşırı yoksullukla mücadele içinde.
Bugün akademide yaklaşık 40 çocuk ücretsiz olarak antrenman yapıyor. Bu çocuklardan sekizi aynı zamanda akademide yaşıyor. Finansman, hayırseverlerin bağışlarından ve yetişkinlerin küçük bir ücret ödediği spor salonundan sağlanıyor.
“Mupfuti, 38 yaşında, ‘Akademi, dezavantajlı çocukların eğitime devam etmesine yardımcı oluyor; onlara barınma ve yemek sağlıyor.’ diyor.
”Onların sokağa çıkmaya vakit bulmamaları için her yolu deniyoruz. Antrenmandan sonra yorgun oluyorlar; ödevlerini yapıp uyuyorlar.”
“Sokakta yaşamak kolay değildi. Aileleri tarafından reddedilmiş o çocuklara umut vermeyi düşündüm.”
GERÇEK BİR YOLCULUĞU KONU ALIYOR
Jessica J Rowlands’ın yazıp yönettiği Rise, çöplükte yaşayan ve içine kapanık bir boks antrenörü olan Tobias’ı kendisine dövüşmeyi öğretmeye ikna eden, Rise adlı karizmatik bir çocuğun hikâyesini anlatıyor. Filmde Rise’ı Sikhanyiso Ngwenya canlandırıyor.
Uluslararası prömiyerini Haziran 2025’te New York’taki Tribeca Film Festivali’nde yapan film, şimdiye kadar dünya genelinde 19 ödül kazandı. Tribeca’da gösterilen ve Oscar değerlendirmesine girmeye hak kazanan ilk Zimbabve yapımı film olarak tarihe geçti, ancak son listeye kalamadı.
Tobias’ı canlandıran Chirisa, role hazırlanırken Mupfuti ile vakit geçirmenin kendisine çok yardımcı olduğunu söylüyor.
“Gerçek hayattaki bu beyefendinin hikâyesi inanılmaz. Yaşadığı tüm zorluklara rağmen alçakgönüllü, kendini adamış bir insan. Onun insanlığını yansıtmak büyük bir ayrıcalıktı; çok derin, çok nüanslı ve sade bir kişilik.”
Transformers: Rise of the Beasts filminde Cheetor karakterini canlandıran Chirisa, Rise’ın her çocuğun desteklenmesi gerektiğine dair güçlü bir mesaj verdiğini söylüyor.
“Rise karakteri, Tobias’ın gerçek hayattaki deneyimine çok benziyor. Umutsuzluğun ortasında umut bulmak, hikâyenin özellikle vurguladığı bir şey.”
Mupfuti, filmin yapım sürecine de yoğun şekilde dahil oldu. Çekimler, Victoria Falls’taki görkemli şelaleler ve Harare dâhil olmak üzere, tatil beldesinde yapıldı. Mupfuti, filmin yürütücü yapımcıları arasında yer alıyor. Filmin yapımcısı Joe Njagu:
“Başından sonuna kadar sürecin içindeydi. Sette her dakika vardı. Hatta filmde Chirisa’nın dublörlüğünü bile yaptı. Katıldığımız tüm festivallerde bizimleydi.”
Njagu, aynı zamanda Netflix tarafından satın alınan ilk Zimbabveli film olan Cook Off’un da ortak yapımcısı. Ona göre Rise, Zimbabwe film sektörünü canlandırma çabalarına önemli bir katkı sağlıyor.
“Zimbabwe’de sektör, bir film topluluğundan gerçek bir film endüstrisine dönüşme sürecinde.” diyor.
“Bu uzun bir yolculuktu. Rise’ın yaptığı şey ise, Tribeca Film Festivali’nde yer alan ilk Zimbabveli film olmak gibi büyük adımlarla hedeflediğimiz noktaya sıçrama yapmak oldu.”
Bu arada Mupfuti, Victoria Falls Boks Akademisi’ni daha fazla evsiz çocuğu barındırabilecek şekilde genişletmeyi planlıyor.
“10 oda daha eklemeyi bitirdiğimde, daha fazla dezavantajlı çocuğa yardım edeceğim.” diyor.
Bright Moyo, 15 yaşındayken Mupfuti ile tanışmış. Botsvana’da çalışan ve tek başına çocuklarını büyütmeye çalışan annesi ona bakmakta zorlanıyordu.
“Akademi okul masraflarımı karşılamasaydı, büyük ihtimalle uyuşturucuya bulaşırdım. Bazı arkadaşlarım uyuşturucu kullanıyor. Bu akademi bana umut veriyor. Filmdeki o küçük çocukta kendimi gördüm.”
Kaynak: The Guardian