Orta Afrika Cumhuriyeti’nde bugün başkanlık, parlamento ve yerel seçimler yapılıyor. Ülkede uzun süredir iktidarda bulunan Cumhurbaşkanı Faustin-Archange Touadera, 2023 yılında görev süresi sınırını kaldıran anayasa değişikliğinin ardından üçüncü dönem için yeniden aday oldu. Seçimler, güvenlik sorunları ve siyasi gerilimlerin gölgesinde gerçekleşiyor.
Cumhurbaşkanı Touadera, 2023’te düzenlenen anayasa referandumuyla başkanlık görev süresi sınırlamasının kaldırılmasını sağlamıştı. Bu adım, muhalefet tarafından “iktidarı süresiz hale getirme girişimi” olarak eleştirilmiş ve ülkede geniş tartışmalara yol açmıştı. Touadera ise referandumu savunarak, ülkenin istikrara kavuşması için sürekliliğin gerekli olduğunu dile getirmişti.
RUSYA VE RUANDA’NIN DESTEĞİ
Touadera, seçim kampanyasında son yıllarda elde edilen görece güvenlik kazanımlarını ön plana çıkarıyor. Bu kazanımların arkasında Rus paralı askerleri ile Ruandalı askerlerin sağladığı askeri destek bulunuyor. Orta Afrika Cumhuriyeti, 2018 yılında Rusya’dan Wagner paralı askerlerini davet eden ilk Afrika ülkelerinden biri olmuştu.
2020 seçimleri öncesinde isyancı grupların başkente ilerlemesi üzerine Ruanda da asker göndererek hükümete destek vermiş, ancak bu süreçte ülke genelindeki yaklaşık 800 sandık merkezinde oy kullanılamamıştı.
Uzmanlara göre Touadera’nın bugün yapılacak seçimleri kazanması halinde, Rusya’nın ülkedeki nüfuzu daha da güçlenecek. Moskova, güvenlik desteği karşılığında altın, elmas gibi değerli madenlere erişim sağlıyor. Touadera yönetimi ayrıca, ülkenin lityum ve uranyum rezervlerine yatırım yapmak isteyen ülkelere açık olduklarını da çeşitli platformlarda dile getirmişti.
MUHALEFET YARIŞTA DEZAVANTAJLI KONUMDA
Seçimlerde Touadera’nın karşısında altı aday bulunuyor. Muhalefetin öne çıkan isimleri arasında eski başbakanlar Anicet-Georges Dologuele ve Henri-Marie Dondra yer alıyor. Her iki isim de adaylıklarının, “yabancı uyruklu oldukları” iddiasıyla engellenmesine yönelik girişimlere rağmen yarışta kalmayı başardı. İnsan Hakları İzleme Örgütü, geçen ay yaptığı açıklamada bu süreci, “Muhalif adayları orantısız biçimde zorlayan, iktidardaki Birleşik Kalpler Partisi’ni kayıran açık bir idari manevra örüntüsü.” olarak nitelendirmişti.
Örgüt ayrıca, adayların geç onaylanmasının “seçmenlere gerçek bir tercih sunulup sunulmadığı” sorusunu gündeme getirdiğini belirtmişti.
GÜVENLİK SORUNU
Touadera hükümeti son aylarda bazı isyancı gruplarla barış anlaşmaları imzalamış olsa da uzmanlara göre güvenlik durumu hâlâ kırılgan. İsyancı grupların tam olarak silahsızlandırılamaması, yeniden entegrasyon sürecinin tamamlanmaması ve komşu Sudan’dan gelen silahlı grupların saldırıları, özellikle ülkenin doğusunda ciddi risk oluşturmaya devam ediyor.
Seçimlerin ön sonuçlarının 5 Ocak’a kadar açıklanması bekleniyor. Hiçbir adayın oyların yüzde 50’sinden fazlasını alamaması durumunda, başkanlık seçimlerinin ikinci turu 15 Şubat’ta yapılacak. Pangea-Risk danışmanlık şirketi, seçim sonrası döneme ilişkin değerlendirmesinde, muhalefetin sonuçlara itiraz etme ihtimali nedeniyle ülkede huzursuzluk riskinin yüksek olduğuna dikkat çekti.
Diğer yandan, sorunsuz bir seçim süreci, Touadera’nın “istikrar yeniden sağlandı” söylemini güçlendirebilir. Bu söylem, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin geçen yıl silah ambargosunu ve elmas ihracatına yönelik kısıtlamaları kaldırmasıyla da desteklenmişti. Kasım ayında ise BM, ülkedeki barış gücü misyonunun görev süresini uzatma kararı almıştı. ABD bu karara karşı çıkarak daha kısa bir uzatma ve güvenliğin kademeli olarak Bangui yönetimine devredilmesini savunmuştu.
Kaynak: Ajanslar