Somali’de uzun yıllar sonra başkent Mogadişu’da gerçekleştirilen doğrudan yerel seçimler, ülkenin demokratikleşme sürecinde tarihi bir eşik olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, klan temelli dolaylı seçim sisteminin hakim olduğu Somali siyasetinde vatandaşların sandığa doğrudan gitmesinin hem devlet kapasitesindeki ilerlemeyi hem de demokratik temsil açısından yeni bir aşamayı ortaya koyduğunu belirtiyor.
SETA Dış Politika Araştırmacısı Dr. Tunç Demirtaş, Mogadişu’nun Benadir Bölgesi’nde yapılan doğrudan yerel seçimlerin yalnızca yerel yönetimlerle sınırlı olmayan yapısal etkiler barındırdığını söyledi. Demirtaş, pilot bir bölgede doğrudan oy verme modelinin uygulanabilmiş olmasının, “Somali’de doğrudan seçim yapılamaz” yönündeki yerleşik kabulleri fiilen zorladığını ifade etti.
Benadir’deki seçimlerin, güvenliğin sağlanması, seçmen kaydının yürütülmesi ve devlet kapasitesinin sahada nasıl işlediğine dair somut bir deneyim sunduğunu vurgulayan Demirtaş, özellikle genç seçmenlerin sandığa gösterdiği ilginin demokratik katılım algısını güçlendirdiğine dikkati çekti. Vatandaşların ilçe meclislerini doğrudan seçmesinin temsil zincirini kısalttığını belirten Demirtaş, bunun hesap verebilirliği artırdığını kaydetti. Demirtaş, 2026’da ülke genelinde doğrudan seçimlere geçişin ise geniş toplumsal ve siyasal mutabakatla mümkün olabileceğini söyledi.
Somalili siyaset analisti Abdinor Dahir de 25 Aralık 2025’te Mogadişu’da yapılan doğrudan yerel seçimlerin siyasi, toplumsal ve sembolik boyutları olan tarihi bir dönüm noktası olduğunu dile getirdi. Dahir, yaklaşık 1 milyona yakın seçmen için kayıt yapılması, kampanya sürecinin yürütülmesi ve uzun yıllar çatışmalarla anılan bir şehirde sandıkların kurulmasının, güvenlik koşullarındaki iyileşmeye ve devlet kapasitesindeki artışa işaret ettiğini ifade etti.
Dahir, sürecin Somali kurumlarının karmaşık sivil süreçleri yönetebilme ve vatandaşların oy kullanma hakkını güvenli şekilde temin edebilme yeteneğini gösterdiğini belirterek, doğrudan oy kullanımının halka gerçek bir temsil imkanı sunduğunu söyledi. Seçimlerin halkın siyasal katılımını ve devlete olan güvenini artırdığını vurgulayan Dahir, Mogadişu’daki yüksek katılım oranlarının siyasi sürecin somut değişim üretebileceğine dair artan inancı yansıttığını kaydetti.
Uzmanlara göre Mogadişu’daki bu deneyim, ülkenin diğer bölgeleri için de örnek teşkil edebilecek bir zemin sunarken, Somali’nin uluslararası alandaki konumuna da olumlu katkı sağlıyor. Şeffaf ve güvenilir seçim süreçlerinin, bölgesel ve küresel ortaklara ilerleme mesajı verdiği, bunun da diplomatik destek, yatırım ve kalkınma işbirliğini teşvik ettiği belirtiliyor.
Somali, en son 1969’da doğrudan genel seçim düzenlemişti. 1991’deki iç savaşın ardından uzun yıllar “4,5 sistemi” olarak bilinen kabile temelli dolaylı temsil modeli uygulandı. Federal hükümet ise demokratik temsilin güçlendirilmesi amacıyla “1 kişi 1 oy” modelini kalıcı seçim sistemi haline getirmeyi hedefliyor.
Kaynak: AA