Mısır, Etiyopya ile yıllardır süren Nil Nehri anlaşmazlığında diplomatik ve stratejik baskıyı artırmak amacıyla Cibuti’nin Doraleh Limanı’nın geliştirilmesine yönelik kapsamlı bir anlaşmayı sonuçlandırdı. Anlaşma, Mısır Başbakan Yardımcısı ve Ulaştırma Bakanı Kamel el-Vezir’in Afrika Boynuzu ülkesine yaptığı ziyaret sırasında imzalandı.
Mısır hükümetinin duyurduğu anlaşma, Kahire’nin Nil sularına ilişkin anlaşmazlıkta, denize kıyısı olmayan Etiyopya üzerindeki baskıyı artırmak için Cibuti ve Eritre’de liman yatırımlarına yöneldiğine dair haberlerin hemen ardından geldi. Anlaşma kapsamında Doraleh Limanı’nın kapasitesinin artırılması, lojistik altyapısının güçlendirilmesi ve enerji projelerinin hayata geçirilmesi hedefleniyor.
DORALEH LİMANI KIZILDENİZ’DE KRİTİK BİR KONUMDA
Aden Körfezi’nde yer alan Doraleh Limanı, Kızıldeniz’in güney kapısı konumundaki Babülmendep Boğazı’na yakınlığıyla stratejik önem taşıyor. 1993’te Eritre’nin bağımsızlığını kazanmasının ardından denize çıkışı olmayan Etiyopya, dış ticaretinin büyük bölümünü bu liman üzerinden gerçekleştiriyor.
Mısır Ulaştırma Bakanlığı, el-Vezir’in ziyaretinin “Mısır’ın Afrika Boynuzu’ndaki rolünü güçlendirme stratejisinin bir parçası” olduğunu belirterek, Cibuti’nin coğrafi konumu ve Kızıldeniz güvenliğindeki merkezi rolüne dikkat çekti. Açıklamada, el-Vezir’e ziyarette liman altyapısı konusunda uzman Mısırlı şirket temsilcilerinin de eşlik ettiği kaydedildi.
LİMAN MODERNİZASYONU VE ENERJİ YATIRIMLARI
Bakanlığın verdiği bilgilere göre, Mısırlı ve Cibutili şirketler Doraleh Limanı’nın geliştirilmesi için ortaklık kurdu. Proje kapsamında uluslararası deniz taşımacılığına hizmet verecek bir lojistik merkezinin yanı sıra bir güneş enerjisi santralinin inşa edilmesi planlanıyor. Fakat yatırımın mali boyutu ve takvimine ilişkin ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmadı.
Kahire’deki kaynaklara göre Mısır, limanların modernizasyonuyla yetinmeyerek, Doraleh ve Eritre’nin Assab Limanı’nda savaş gemileri için yanaşma alanları oluşturmayı ve sınırlı sayıda askeri unsurun konuşlandırılmasına imkân sağlayacak altyapıyı da geliştirmeyi hedefliyor. Her iki limanın da Babülmendep Boğazı’na yakınlığı, bu planlara stratejik bir boyut kazandırıyor.
ETİYOPYA İLE YAŞANAN NİL GERİLİMİ
Mısır ile Etiyopya arasındaki gerilim, Addis Ababa’nın Nil Nehri üzerinde inşa ettiği Büyük Etiyopya Rönesans Barajı (GERD) nedeniyle son on yılda daha da derinleşti. Tatlı su ihtiyacının neredeyse tamamını Nil’den karşılayan Mısır, barajı “varoluşsal bir tehdit” olarak görüyor ve kurak dönemlerde Etiyopya’ya nehir akışı üzerinde kabul edilemez bir kontrol sağlayabileceğini savunuyor.
Etiyopya ise barajın komşu ülkelere zarar vermeyeceğini, aksine bölgesel kalkınmaya katkı sağlayacağını ve barajın işletilmesinin ülkenin egemenlik hakkı olduğunu vurguluyor. Barajın rezervuarının 2020’den itibaren kademeli olarak doldurulması, Etiyopya yaylalarındaki yüksek yağışlar sayesinde Mısır’ın su payını ciddi biçimde etkilemedi. Fakat Sudan, barajın işletilmesine dair gerçek zamanlı veri paylaşılmamasının bazı bölgelerde yıkıcı sellere yol açtığını iddia ediyor.
BÖLGESEL İTTİFAKLAR
Son yıllarda Mısır, Etiyopya’yı dengelemek amacıyla Somali, Cibuti, Eritre ve Kenya gibi ülkelerle siyasi ve askeri ilişkilerini güçlendirdi. Geçtiğimiz yıl Kahire ile Mogadişu arasında imzalanan savunma anlaşmasının ardından Mısır, Somali’ye asker ve askeri danışmanlar gönderdi; Eş-Şebab’la mücadele kapsamında silah ve eğitim desteği sağladı. Ayrıca ülkede kurulması planlanan yeni Afrika Birliği barış gücü misyonuna katılmayı da gündemine aldı.
Kaynaklara göre, Eritre ile yapılan liman anlaşması Cumhurbaşkanı Isaias Afwerki’nin ekim ayı sonunda Kahire’ye yaptığı ziyaret sırasında gizlice imzalandı. Cibuti ile varılan anlaşmanın ise Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’nin nisan ayındaki ziyaretinin ardından üst düzey müzakerelerle tamamlandığı belirtildi.
Uzmanlara göre Mısır’ın Cibuti ve Eritre limanlarına yönelik hamlesi, yalnızca ekonomik değil; Nil anlaşmazlığı bağlamında Etiyopya’ya karşı yürütülen çok boyutlu bir baskı stratejisinin önemli bir ayağını oluşturuyor.
Kaynak: The National