Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde (KDC) faaliyet gösteren silahlı Kongo Nehri İttifakı/23 Mart Hareketi (AFC/M23), Güney Kivu eyaletindeki Uvira kentini “uluslararası sorumluluk” altına aldığını açıkladı. Hareket, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’e gönderdiği mektupta, kentteki sivil güvenliğinin BM tarafından sağlanmasını talep etti.
AFC/M23, 15 Aralık 2025’te aldığı karar doğrultusunda Uvira’dan birliklerini çektiğini ve artık kentin güvenliğini üstlenmediğini belirtti. Hareket, BM Kongo İstikrar Misyonu’nu (MONUSCO) sivilleri “görev tanımı çerçevesinde” korumaya çağırdı.
AFC/M23’nin siyasi koordinatörü Corneille Nangaa, mektubunda, ateşkese bağlılık ve krize “barışçıl ve siyasi” bir çözüm bulunması konusundaki iradelerini vurgulayarak, bu tutumlarının “her türlü belirsizliği ortadan kaldırmayı” amaçladığını ifade etti.
Nangaa, Uvira’da “tehdit oluşturduğunu” ileri sürdüğü silahlı unsurların varlığına dikkat çekerek, Burundi ordusu, Ruandalı Hutu isyancı grubu FDLR, Wazalendo grupları ve “hükümet ordusunu destekleyen paralı askerleri” saydı. Bu güçlerin bir barış süreciyle bağlantılı olmadığını savundu.
Hareket, kentin “yeniden kaosa sürüklenmesini” önlemek için BM’den hızla “tarafsız bir güç” konuşlandırmasını isterken, girişimlerinin sivilleri korumayı, ateşkesi güçlendirmeyi ve kalıcı barış için koşulları oluşturmayı hedeflediğini kaydetti.
DİPLOMATİK SÜREÇTEN SONUÇ ALINAMIYOR
Bu adım, Washington öncülüğündeki diplomatik sürecin sahada somut sonuç üretmekte zorlandığı bir dönemde atıldı. ABD Başkanı Donald Trump’ın sürece dahil olmasına ve KDC Cumhurbaşkanı Félix Tshisekedi ile Ruanda Cumhurbaşkanı Paul Kagame’nin anlaşmaları onaylamasına rağmen, Kinşasa ile Kigali karşılıklı olarak taahhütlerin uygulanmadığını savunuyor.
Öte yandan Katar’ın arabuluculuğunda Doha’da Kinşasa ile AFC/M23 arasında yürütülen görüşmeler de askıda bulunuyor. Ortak bildiri, ateşkes mekanizması, ilkeler bildirgesi ve çerçeve anlaşma gibi mutabakatlara rağmen uygulamaya geçilememesi, devlet otoritesinin yeniden tesis edilmesi ve silahlı grupların entegrasyonu gibi temel sorunların ele alınmasını geciktiriyor.
BM’ye göre Ruanda’nın desteklediği AFC/M23 ile hükümet güçleri arasındaki çatışmalar sürerken, bölgesel aktörler arabuluculuğu canlandırmaya çalışıyor. Mart 2025’te dosyadan çekilen Angola, son dönemde temaslarını artırarak sürece temkinli bir dönüş yapıyor. Togo’nun, 17 Ocak 2026’da Büyük Göller bölgesinde barış sürecinin güçlendirilmesine ilişkin üst düzey bir toplantıya ev sahipliği yapması bekleniyor.
Luanda’da ise Angola Cumhurbaşkanı ve Afrika Birliği Dönem Başkanı João Lourenço, Kongo Ulusal Piskoposlar Konferansı (CENCO) ile Kongo’daki Mesih Kilisesi (ECC) temsilcilerini kabul etti. Görüşmelerde, kalıcı barış için tüm Kongolu aktörleri kapsayan acil ve kapsayıcı ulusal diyalog ihtiyacı öne çıktı.