Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC) Cumhurbaşkanı Felix Tshisekedi, M23 isyancılarının daha önceki açıklamalarına rağmen ülkenin doğusundaki stratejik sınır kenti Uvira’dan henüz çekilmediğini söyledi.
Tshisekedi, Uganda Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni’nin ev sahipliğinde, KDC’nin doğusundaki güvenlik durumunu ele almak üzere düzenlenen bölgesel liderler zirvesine video konferans yoluyla katılarak yaptığı konuşmada, sahadan gelen bilgilerin isyancı unsurların kentte ve çevresinde varlığını sürdürdüğünü gösterdiğini belirtti.
Kongo’nun doğusunda faaliyet gösteren ve M23’ü de bünyesinde barındıran isyancı koalisyon Alliance Fleuve Congo (AFC), geçen hafta ABD’nin arabuluculuğunda yürütülen barış görüşmeleri kapsamında Uvira’dan çekilmeye başladığını ve bu süreci ertesi gün tamamlayacağını duyurmuştu. Ancak Tshisekedi, söz konusu çekilmenin ne sahadaki gerçeklerle ne de yapılan gözlemlerle örtüştüğünü ifade etti.
Zirvede konuşan Tshisekedi, “Elimizdeki bilgiler, silahlı unsurların şehirde ve yakın çevresinde varlığını sürdürdüğünü, stratejik noktaların hâlâ işgal altında olduğunu ve halkın suistimallere maruz kalmaya devam ettiğini ortaya koyuyor” dedi. Tshisekedi, doğrulanmayan ve düzenli güçlerin otoritesinin yeniden tesis edilmesiyle sonuçlanmayan bir çekilmenin gerçek bir çekilme olarak değerlendirilemeyeceğini vurguladı.
Uganda Cumhurbaşkanı Museveni ise sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, zirvedeki görüşmelerden ve katılımcı ülkelerin Büyük Göller bölgesinde kalıcı barış ve istikrar için iş birliği taahhüdünden memnuniyet duyduğunu ifade etti.
Zirve sonrası basına konuşan Uganda Dışişleri Bakanlığı Bölgesel İşbirliğinden Sorumlu Devlet Bakanı John Mulimba, Doğu Afrika Topluluğu ve Güney Afrika Kalkınma Topluluğu’nun dönem başkanları olan Kenya Cumhurbaşkanı William Ruto ile Zimbabve Cumhurbaşkanı Emmerson Mnangagwa’nın mevcut barış girişimlerinin uygulanmasına liderlik etmekle görevlendirildiğini söyledi. Mulimba, “Bölgesel mekanizmaların merkezde yer alması gerektiği sonucuna vardık” dedi.
Mulimba ayrıca, M23 ile KDC hükümetinin Uvira’dan çekilmeye ilişkin açıklamalarının doğrulanması gerektiğini belirterek, “Bölgesel bir güç, tarafsız bir şekilde sahaya girerek doğrulama yapmalı” ifadesini kullandı. M23, 10 Aralık’ta bir haftalık çatışmaların ardından ele geçirdiği Güney Kivu’nun geçici başkenti Uvira’dan çekilmeyi “güven artırıcı bir adım” olarak nitelendirmişti.
Son çatışmaların, 4 Aralık’ta KDC Cumhurbaşkanı Tshisekedi ile Ruanda Cumhurbaşkanı Paul Kagame arasında doğu Kongo’daki çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan barış anlaşmasının imzalanmasının ardından yaşandığına dikkat çekildi. Çatışmalar, 200 binden fazla kişinin yerinden edilmesine yol açan ciddi bir insani krize neden oldu.
KDC ve Ruanda, Uvira’daki şiddet olayları nedeniyle karşılıklı suçlamalarda bulundu. KDC, son günlerde Ruanda Savunma Kuvvetleri tarafından geniş çaplı bir saldırı başlatıldığını öne sürerken, Ruanda ise KDC ve Burundi güçlerini ateşkesi ihlal etmekle suçladı.
M23 isyancı grubu, ülkenin doğusunda geniş bir alanı kontrol etmeyi sürdürüyor. Grup, bu yılın başlarında eyalet başkentleri Goma ve Bukavu’yu ele geçirmişti. Birleşmiş Milletler, Kinşasa yönetimi ve bazı uluslararası aktörler Ruanda’yı M23’e destek vermekle suçlarken, Kigali bu iddiaları reddediyor.