İsrail’in, Somali’den tek taraflı olarak ayrıldığını ilan eden Somaliland bölgesini “bağımsız bir devlet” olarak tanıması, uluslararası toplumda geniş çaplı ve sert tepkilere yol açtı. Tepkiler, hem uluslararası ve bölgesel kuruluşlardan hem de çok sayıda ülkeden geldi.
AFRİKA BİRLİĞİ (AfB)
Afrika Birliği, Somaliland’i bağımsız bir varlık olarak tanımayı amaçlayan her türlü girişimi kesin biçimde reddetti. Açıklamada, Somaliland’in Somali Federal Cumhuriyeti’nin ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulandı. İsrail’in adımının Afrika Birliği’nin temel ilkelerine aykırı olduğu ve kıta genelinde barış ve istikrar açısından tehlikeli bir emsal oluşturabileceği belirtildi. AfB, Somali’nin birliği, egemenliği ve toprak bütünlüğüne sarsılmaz bağlılığını yineledi.
İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI (İİT)
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), İsrail’in Somali’nin kuzeyinde yer alan Somaliland bölgesini “bağımsız bir devlet” olarak tanımasını sert bir dille kınadı.
İİT Genel Sekreterliği tarafından yapılan yazılı açıklamada, İsrail’in bu kararının kesin olarak reddedildiği belirtilerek, söz konusu adımın Somali Federal Cumhuriyeti’nin egemenliğinin, ulusal birliğinin ve toprak bütünlüğünün açık bir ihlali olduğu vurgulandı.
Açıklamada, İİT’nin Somali ile tam dayanışma içinde olduğu ifade edilerek, ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğüne yönelik sarsılmaz desteğin sürdüğü kaydedildi. Somali’nin meşru kurumlarına yönelik açık ve net desteğin de altı çizildi.
Genel Sekreterlik, İslam İşbirliği Teşkilatı Şartı, Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukukun, üye devletlerin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygıyı esas aldığını hatırlatarak, bu ilkelere uyulmasının zorunlu olduğuna dikkat çekti.
Açıklamada ayrıca, Afrika Boynuzu bölgesinde güvenlik, barış ve istikrarın korunmasının önemine vurgu yapılarak, bölgesel istikrarı zedeleyebilecek her türlü eylemin reddedildiği ifade edildi.
ARAP BİRLİĞİ VE KÖRFEZ İŞBİRLİĞİ KONSEYİ
Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt, İsrail’in kararını “kabul edilemez” olarak nitelendirdi. Açıklamada, bu adımın uluslararası hukukun açık ihlali olduğu, devletlerin egemenliği ve toprak bütünlüğü ilkesine aykırı bulunduğu ifade edildi.
Tek taraflı tanıma girişimlerinin Somali’nin iç işlerine müdahale anlamına geldiği ve tehlikeli bir emsal oluşturduğu vurgulandı.
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Casim Muhammed el-Budeyvi, İsrail’in Somaliland’i tanıma kararını şiddetle kınadı. Kararın Somali’nin egemenliği ve toprak bütünlüğünün açık ihlali olduğu belirtilirken, Afrika Boynuzu’nda istikrarı sarsabilecek ve bölgesel barış çabalarını baltalayabilecek tehlikeli bir emsal oluşturduğu kaydedildi. KİK’in Somali yönetiminin yanında durmaya devam edeceği vurgulandı.
SOMALİ
Somali Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı, İsrail’in kararını kesin bir dille reddetti. Açıklamada, Somaliland’in Somali Federal Cumhuriyeti’nin ayrılmaz ve devredilemez bir parçası olduğu vurgulandı. Kararın, BM Şartı, Afrika Birliği Kurucu Senedi ve Somali Geçici Anayasası’na aykırı olduğu ifade edildi. Hiçbir dış aktörün Somali’nin birliğini veya toprak yapısını değiştirme yetkisi bulunmadığı kaydedildi.
Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ise İsrail’in Somaliland’i tanıma kararını “uluslararası hukuka aykırı, yasa dışı ve saldırgan” olarak nitelendirdi. Mahmud, bu adımın Somali’nin iç işlerine açık bir müdahale olduğunu vurgulayarak, Somali’nin tek ve bölünmez bir devlet olduğunu, halkın bölünme yoluyla ayrıştırılamayacağını ifade etti.
TÜRKİYE
Türkiye, İsrail’in Somaliland’ın bağımsızlığını tanıdığına ilişkin açıklamasını uluslararası hukuka aykırı bularak sert biçimde eleştirdi. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, kararın Somali’nin egemenliği ve toprak bütünlüğüne açık bir müdahale olduğunu vurguladı.
Öncü Keçeli, İsrail’in bu adımının Netanyahu hükümetinin bölgesel ve küresel istikrarsızlığı artıran hukuk dışı politikalarının yeni bir örneği olduğunu belirterek, Somali’nin geleceğine ilişkin kararların Somalililerin iradesiyle alınması gerektiğini ifade etti. Türkiye’nin Afrika Boynuzu’nda barış ve güvenliğe önem verdiğini ve Somali’nin toprak bütünlüğünü kararlılıkla desteklediğini kaydetti.
Burhanettin Duran ise İsrail’in açıklamasını uluslararası hukukun açık ihlali olarak nitelendirdi. Kararın Somali’nin iç işlerine müdahale anlamına geldiğini ve Afrika Boynuzu’ndaki hassas dengeleri daha da kırılgan hale getirdiğini belirten Duran, uluslararası toplumu bu tür girişimlere karşı ortak duruş sergilemeye çağırdı. Türkiye’nin Somali’ye desteğinin süreceği vurgulandı.
MISIR
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, Somali, Türkiye ve Cibuti dışişleri bakanlarıyla yaptığı görüşmelerde İsrail’in kararının tamamen reddedildiğini belirtti. Açıklamalarda, Somali’nin egemenliği ve toprak bütünlüğüne tam destek vurgusu yapıldı.
SUUDİ ARABİSTAN VE KUVEYT
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, Somali’nin egemenliği, birliği ve toprak bütünlüğüne tam destek verildiğini duyurdu. İsrail ile Somaliland arasındaki karşılıklı tanımanın, uluslararası hukuku ihlal eden tek taraflı ayrılıkçı fiilleri güçlendirdiği ifade edildi.
Kuveyt, söz konusu tanımayı reddederek bunu uluslararası hukuka aykırı bir adım olarak değerlendirdi. Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Somali’nin tüm toprakları üzerindeki egemenliğine ve meşru devlet kurumlarına verilen tam desteğin bir kez daha teyit edildiği vurgulandı.
IRAK VE ÜRDÜN
Irak da İsrail’in kararını kınayarak, bu adımı devlet egemenliği ve uluslararası hukukun açık bir ihlali olarak niteledi. Arap Ligi’nin mevcut dönem başkanı olan Bağdat yönetimi, söz konusu tanımanın Somali’nin birliğini zayıflattığını ve Afrika Boynuzu’nun istikrarını tehdit ettiğini belirterek, uluslararası toplumu “yasa dışı uygulamalara” karşı net bir tutum almaya çağırdı.
Ürdün ise Somali’nin birliğini ve toprak bütünlüğünü hedef alan paralel yapılar dayatma girişimlerini reddetti. Resmi Petra haber ajansına göre Amman yönetimi, meşru Somali kurumlarını desteklediğini ve ülkenin güvenliği ile istikrarını tehlikeye atan her türlü adıma karşı olduğunu açıkladı.
KATAR
Katar Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in Somaliland bölgesini tanımasına yönelik sert tepki gösterdi. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, Somali’nin birliğini zayıflatmayı hedefleyen paralel oluşumlar yaratma veya dayatma amacı taşıyan her türlü girişimin kesin olarak reddedildiği vurgulandı.
Açıklamada, İsrail makamları ile Somaliland bölgesi arasındaki karşılıklı tanımanın, uluslararası hukuk ilkelerine aykırı, tek taraflı ve tehlikeli bir emsal teşkil ettiği belirtildi. Söz konusu adımın Somali’nin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne açık bir müdahale anlamına geldiği ifade edilirken, Katar’ın Somali devletinin meşru kurumlarını tam desteklediği, ülkenin güvenliğini, istikrarını ve halkının çıkarlarını korumaya büyük önem verdiği kaydedildi.
YEMEN VE FİLİSTİN
Yemen, Somali’nin egemenliği, birliği ve toprak bütünlüğüne tam destek verdiğini açıkladı. İsrail makamları ile Somaliland bölgesi arasındaki her türlü bildiri ve karşılıklı tanımanın uluslararası hukukun açık ihlali olduğu vurgulandı.
Filistin Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in Somaliland’i tanımasının bölge ve Arap ülkelerinin güvenliği için bir tehdit oluşturduğunu bildirdi. Açıklamada, kararın İsrail’in uluslararası barışı ve güvenliği baltalayan politikalarının bir parçası olduğu ifade edildi.
İRAN
İran, İsrail’in Somaliland’i tanıma kararını Somali’nin egemenliği ve toprak bütünlüğünün açık bir ihlali olarak kınadı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, bu adımın “kötü niyetli” olduğunu belirterek, Somali’nin ulusal birliğinin ve egemenliğinin korunmasının hayati önem taşıdığını vurguladı.
Tahran yönetimi, söz konusu tanımanın İsrail’in Kızıldeniz ve Afrika Boynuzu bölgesinde güvensizliği artırmayı amaçlayan daha geniş bir istikrarsızlaştırma politikasının parçası olduğunu savundu. İran, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Afrika Birliği’nin kınama açıklamalarına destek verdiğini belirterek, uluslararası toplumu bu adımı etkisiz kılacak kararlı önlemler almaya çağırdı.
PAKİSTAN
Pakistan, İsrail’in Somaliland’i tanımasını “provokatif ve yasa dışı” olarak nitelendirdi. Pakistan Dışişleri Bakanlığı, Somali’nin egemenliğini, birliğini ve toprak bütünlüğünü zayıflatmaya yönelik her türlü girişimi kesin bir dille reddettiklerini açıkladı.
İslamabad yönetimi, bu tür adımların uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu ve yalnızca Somali’nin değil, tüm bölgenin barış ve istikrarını tehdit ettiğini vurguladı. Açıklamada, uluslararası topluma İsrail’in bölgesel barış çabalarını baltalayan girişimlerine karşı harekete geçme çağrısı yapıldı ve Somali’ye tam destek mesajı verildi.
KENYA VE UGANDA
Kenya Cumhurbaşkanı William Ruto, Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ile yaptığı görüşmede, Somali Federal Cumhuriyeti’nin birliğine, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne tam destek verdiklerini teyit etti. Nairobi yönetimi, Somali’nin egemenliğine yönelik her türlü ihlalin kabul edilemez olduğu mesajını verdi.
Uganda Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni, İsrail’in Somaliland’ı tanımasına karşı çıkarak Somali’nin ulusal birliğini desteklediklerini açıkladı. Kampala, Birleşmiş Milletler Şartı ve Afrika Birliği ilkeleri doğrultusunda Somali’nin toprak bütünlüğüne saygının korunması gerektiğini vurguladı.
TANZANYA VE CİBUTİ
Tanzanya Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan, Somali’nin egemenliği ve bağımsızlığına güçlü destek verdiklerini ifade etti. Darüsselam yönetimi, bir BM üyesi devletin topraklarının tanınmasına yönelik tek taraflı adımların uluslararası hukukun açık ihlali anlamına geldiğini belirtti.
Cibuti Cumhurbaşkanı İsmail Ömer Guelleh, Somaliland’ın Somali’nin uluslararası alanda tanınmış sınırları içinde yer aldığına dikkat çekerek, İsrail’in kararına karşı Somali ile tam dayanışma içinde olduklarını söyledi. Cibuti, bu tür tanıma girişimlerinin Afrika Boynuzu’nda istikrarsızlığı artıracağı uyarısında bulundu.
TRUMP: ABD, SOMALİLAND’I TANIMAYA HAZIR DEĞİL
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in Somaliland’i “bağımsız bir ülke” olarak tanımasının ardından, Washington’un bu yönde acil bir adım atmaya hazır olmadığını söyledi. Trump, New York Post’a verdiği telefon mülakatında, konunun incelendiğini belirterek, “Her şey değerlendirme aşamasında. Pek çok şeyi incelerim” ifadelerini kullandı.
Somaliland’in, stratejik öneme sahip Aden Körfezi’nde ABD’ye liman erişimi sağlama teklifine de mesafeli yaklaşan Trump, bu öneriyi küçümseyici bir dille değerlendirdi. İsrail’in Somaliland’i tanıyan ilk ülke olduğunu hatırlatan Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yapılması planlanan görüşmede önceliğin Gazze’de ateşkes ve Birleşmiş Milletler onaylı yeniden imar süreci olacağını vurguladı.
Trump, Somaliland konusunun bu görüşmelerde belirleyici bir gündem maddesi olmayacağını ifade ederek, ABD’nin şu aşamada İsrail’in aldığı kararı izleme konusunda aceleci davranmayacağının sinyalini verdi.