Güney Sudan’ın başkenti Cuba’da, görevden alınan Devlet Başkanı Yardımcısı Riek Machar’ın vatana ihanet suçlamasıyla yargılandığı dava pazartesi günü Freedom Hall’da başladı. Ancak davanın ilk günü, özel basın kuruluşları ve mağdur ailelerinin salona alınmaması nedeniyle tartışmalı geçti.
BASIN ENGELİ TEPKİ TOPLADI
Duruşmaya yalnızca devlet televizyonu SSBC’nin muhabirlerinin girmesine izin verildi. Güney Sudan Gazeteciler Birliği (UJOSS), bu kararı “anayasal basın özgürlüğüne saldırı” olarak niteledi. Birlik Başkanı Charles Patrick Oyet, Adalet Bakanlığı’nın kararıyla basına uygulanan yasağı kınadı.
Özel medya ve sivil toplum temsilcilerinin yanı sıra saldırılarda yaşamını yitiren askerlerin aileleri de salona alınmadı. Katliamda öldürülen General Majur Dak’ın kızı Abul Dak, sosyal medyada tepkisini dile getirerek, “Mağdur ailelerinin duruşmaya alınmaması adaletin anlamını yok ediyor. Adalet, ölüler için değil, acıyı taşıyan yaşayanlar için vardır” dedi.
Mahkeme sırasında alınan yoğun güvenlik önlemleri nedeniyle Cuba’nın birçok ana caddesi trafiğe kapatıldı. Bu durum kentte günlük yaşamı da olumsuz etkiledi.
MACHAR ÇEŞİTLİ SUÇLARDAN YARGILANIYOR
Machar ve SPLM-IO hareketinden yedi üst düzey isim; vatana ihanet, cinayet, insanlığa karşı suç, komplo ve terörizmle suçlanıyor. Suçlamalar, Mart 2025’te Yukarı Nil Eyaleti’nin Nasir kentindeki bir askeri üssün milislerce saldırıya uğraması ve 250’den fazla askerin, bir generalin öldürülmesine dayanıyor.
Sanıklar arasında eski Petrol Bakanı Puot Kang Chol, SPLA-IO Genelkurmay Yardımcısı Gabriel Duop Lam ve SPLM-IO’nun önde gelen isimleri de bulunuyor.
Savunma heyeti, 2018’de IGAD arabuluculuğunda imzalanan barış anlaşmasını hatırlatarak, özel mahkemenin bu davayı yürütme yetkisi olmadığını, yalnızca anlaşmada öngörülen Hibrit Mahkeme’nin böyle bir yargılama yapabileceğini savundu. Avukatlar ayrıca, Machar’ın hâlâ anlaşma gereği devlet başkan yardımcısı olduğunu vurguladı.
Buna karşılık savcılık, suçların niteliği gereği özel mahkemenin davaya bakma yetkisi bulunduğunu, ulusal güvenlik ve barış süreci açısından yargılamanın gerekli olduğunu belirtti. Sekiz kişilik savcı ekibinin başında avukat Ajo Noel Julius bulunuyor.
MACHAR’IN YAKIN KORUMASI GÖZALTINDA ÖLDÜ
Duruşmaya başkanlık eden üç hâkim – James Alala, Stephen Simon ve Isaac Four – ilk oturumda savcılıktan dosyaları savunma ile paylaşmasını istedi. Savunmanın süre talebi üzerine dava salı gününe ertelendi.
Duruşmanın başlamasından birkaç gün önce Machar’ın yakın koruması Yüzbaşı Luka Gathok Nyuon’un askeri gözaltında ölmesi ise davaya gölge düşürdü. Nyuon, Machar’ın ev hapsine alındığı Mart ayından beri Jamus askeri cezaevinde tutuluyordu.
Freedom Hall, yıllar boyunca Güney Sudan’ın bağımsızlık mücadelesinde kritik siyasi toplantılara ve barış görüşmelerine ev sahipliği yaptı. Ancak bugün şeffaflık tartışmalarıyla gündemde.
Uzmanlar, Machar davasının Güney Sudan’ın geçiş dönemi adalet mekanizmasını, 2018 barış anlaşmasının sınırlarını ve yargının bağımsızlığını ciddi biçimde test edeceğini belirtiyor.