Güney Afrika’nın ev sahipliğinde “dayanışma, eşitlik ve sürdürülebilirlik” temasıyla gerçekleştirilen G20 Liderler Zirvesi, dünya ekonomisinin geleceğine yön verecek başlıkların ele alındığı yoğun bir gündemin ardından tamamlandı.
22–23 Kasım tarihlerinde Johannesburg Fuar Merkezi’nde (NASREC) düzenlenen zirvede; iklim finansmanı, borç hafifletme mekanizmaları, kalkınma yatırımlarına erişim eşitliği ve kritik madenlerden elde edilen değerin yerel ekonomilerde tutulması gibi Küresel Güney’in temel sorunları masaya yatırıldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı zirvede; Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, Kanada Başbakanı Mark Carney ve Avustralya Başbakanı Anthony Albanese yer aldı.
G20 LİDERLER ZİRVESİ’NİN GÜNDEMİ
Küresel ekonomik üretimin yüzde 85’ini, dünya ticaretinin yüzde 75’ini ve dünya nüfusunun üçte ikisini temsil eden G20 ülkeleri, üç oturumluk toplantıda küresel ekonominin geleceği için kritik reform başlıklarını değerlendirdi.
İlk oturumda, kapsayıcı ve sürdürülebilir büyüme için ticaretin rolü, kalkınma finansmanına erişim ve borç yükünün azaltılması ele alındı.
İkinci oturumda, afet riskinin azaltılması, iklim değişikliğiyle mücadele, adil enerji dönüşümü ve gıda güvenliğinin güçlendirilmesi tartışıldı.
Üçüncü oturumda ise kritik minerallerin kullanımı, insana yaraşır iş olanakları ve yapay zekânın küresel ekonomi ile çalışma hayatına etkileri gündeme geldi.
Zirvenin ilk günü sonunda Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, liderlere onur yemeği verdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’a eşi Emine Erdoğan da eşlik etti.
RAMAPHOSA: SOMUT EYLEME DÖNÜŞEN TAAHHÜT
Kapanış oturumunda konuşan Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, dönem başkanlığını Afrika ve Küresel Güney’in önceliklerini G20 gündemine taşımak için kullandıklarını belirtti. Ramaphosa, zirvede kabul edilen sonuç bildirisine ilişkin:
“Bu bildiri sözlerden ibaret değil; dünyanın her yerindeki insanların yaşamlarını iyileştirecek somut eylem taahhüdüdür.” dedi.
Liderlere Johannesburg’da ortaya konan birlik ruhunun korunması çağrısı yapan Ramaphosa, G20 dönem başkanlığının resmen ABD’ye geçtiğini duyurarak zirveyi kapattı.
SONUÇ BİLDİRİSİ: İKLİM VE KALKINMA ÖNCELİKLİ
Zirvenin en dikkat çekici gelişmelerinden biri, ABD’nin itirazına rağmen sonuç bildirisinin liderler tarafından kabul edilmesi oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, Güney Afrika’daki beyaz azınlığa yönelik “ırk temelli ayrımcılık” iddialarını gerekçe göstererek zirveye katılmadı ve ABD zirvede temsil edilmedi. Washington yönetimi ayrıca bildiride “iklim değişikliği” ve “yenilenebilir enerji” ifadelerine karşı çıkmıştı.
Pretorya’nın yoğun diplomatik çabalarıyla bildirinin ilk oturumda kabul edilmesi sağlandı. Filistin’in diğer çatışmalarla birlikte ilk kez aynı çerçevede anılması da dikkati çekti.
BİLDİRİDE ÖNE ÇIKAN KONULAR
G20 Johannesburg Liderler Bildirgesi, küresel ekonomi, iklim, sağlık, güvenlik ve teknoloji alanlarında önemli taahhütler içeriyor:
- Küresel Ekonomi ve Finans: Ekonomik toparlanma ve finansal istikrar güçlendirilecek, enflasyonla mücadele ve sürdürülebilir büyüme öncelikli olacak. Dijital finans ve kripto varlıklar için iş birliği çağrısı yapıldı.
- Sürdürülebilirlik ve İklim: Paris Anlaşması hedeflerine bağlılık teyit edildi, yenilenebilir enerji yatırımları artırılacak, karbon emisyonlarının azaltılması ve Afrika’daki yeşil enerji projelerine destek verilmesi öngörülüyor.
- Küresel Sağlık: Pandemi sonrası dayanıklılığı artırmak, sağlık altyapısını güçlendirmek ve eşit aşı dağıtımını sağlamak için adımlar atılacak. WHO ile iş birliği güçlendirilecek.
- Dış Politika ve Güvenlik: Bölgesel çatışmaların çözümü, uluslararası barış ve güvenliğin korunması, siber güvenlik ve siber suçlarla mücadele konularında ortak adımlar atılacak.
- Teknoloji ve Yapay Zeka: Yapay zekâ ve dijital dönüşümün etik ve sorumlu kullanımı sağlanacak, küresel standartlar oluşturulacak ve iş gücü adaptasyonu için koordinasyon yapılacak.
- Küresel Kalkınma: Eşitsizliklerin azaltılması, kapsayıcı kalkınma hedeflerinin desteklenmesi, göç ve mülteci krizlerinin eğitim ve istihdam projeleriyle ele alınması planlandı.
DEVİR TESLİM TÖRENİ GERÇEKLEŞTİRİLMEDİ
Geleneksel G20 dönem başkanlığı devir teslim töreni bu yıl yapılamadı. ABD’nin zirveye lider düzeyinde katılmaması nedeniyle, Güney Afrika Cumhurbaşkanı Ramaphosa’nın tokmağı ABD’li maslahatgüzara devretmeyeceği açıklandı.
Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanı Ronald Lamola,
“Bu bir liderler zirvesidir. ABD isterse uygun seviyede temsilci gönderebilirdi.” ifadelerini kullandı.
Washington yönetimi, zirvenin sonunda yapılması planlanan törene Pretorya Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Marc D. Dillard’ın başkanlığında küçük bir heyet göndermişti. Ancak bu temsil düzeyi yeterli görülmediği için devir teslim töreni ertelendi.
Zirve, dönem başkanlığının ABD’ye teknik düzeyde devredileceği açıklamasıyla sona erdi.