Batı Afrika’nın en kırılgan demokrasilerinden biri olarak gösterilen Gine-Bissau, 26 Kasım 2025’te yaşanan askeri darbenin ardından yeni bir geçiş hükümetiyle yoluna devam etmeye çalışıyor.
Tuğgeneral Denis N’Canha öncülüğündeki askeri yapı, seçim sürecini askıya alarak yönetime el koydu. Ertesi gün ise General Horta N’Tam “geçiş dönemi cumhurbaşkanı” olarak yemin etti.
Darbe, resmi açıklamalara göre, “uyuşturucu baronlarının devleti ele geçirme girişimini engellemek” amacıyla gerçekleştirildi.
22 ÜYELİ KABİNE: ÇOĞUNLUK SİVİLLERDEN OLUŞUYOR
Yayımlanan kararnameyle 22 kişilik bir geçiş hükümeti kuruldu. Kabinenin 19’u sivil, yalnızca 3’ü asker isimlerden oluştu. Ayrıca 5 kadın bakanın görev alması dikkat çekti.
Kabinede öne çıkan isimler şöyle:
- Carlos Pinto Pereira – Adalet ve İnsan Hakları Bakanı
- José Carlos Esteves – Bayındırlık, Konut ve Şehircilik Bakanı
- Fatumata Jau – Uluslararası İşbirliği ve Diaspora’dan sorumlu Devlet Sekreteri
- Ilídio Vieira Té – Başbakan ve Maliye Bakanı
En dikkat çeken atama ise Dışişleri Bakanlığı’na getirilen João Bernardo Vieira oldu. Vieira, 2009’da öldürülen eski Cumhurbaşkanı Nino Vieira’nın yeğeni ve son seçimlerdeki bağımsız adaylardan biriydi.
SEÇİM KRİZİ DARBEYE ZEMİN HAZIRLADI
23 Kasım’da yapılan başkanlık ve parlamento seçimleri ülkede büyük bir krizi tetikledi.
Hem mevcut Cumhurbaşkanı Umaro Sissoco Embaló hem de rakibi Fernando Dias da Costa’nın zafer ilan etmesi, ortamı daha da gerdi. Bu açıklamalardan sadece saatler sonra ordu yönetime el koydu.
Embaló, 27 Kasım’da önce Senegal’e, ardından Kongo Cumhuriyeti’nin başkenti Brazzaville’e geçti. Burada yaklaşık bir yıl kalması bekleniyor.
NARKO-DEVLET SUÇLAMASI VE GİZLİ GÜÇ MÜCADELESİ
Gine-Bissau, uzun yıllardır Latin Amerika – Avrupa uyuşturucu hattının önemli geçiş noktalarından biri olarak biliniyor.
Birleşmiş Milletler verilerine göre kokain kaçakçılığının önemli bir kısmı bu ülke üzerinden geçiyor. Darbeyi gerçekleştiren askerî yönetim, müdahaleyi “ülkeyi narko-devlet olmaktan kurtarma” gerekçesiyle savundu.
Ancak analistlere göre bu gerekçe, yasadışı rantın kontrolünü ele geçirme mücadelesinin üzerini örten bir söylem olabilir.
AFRİKA BİRLİĞİ VE ECOWAS’TAN SERT TEPKİ
Bölgede son yıllarda art arda yaşanan darbeler, Gine-Bissau’daki gelişmeleri de cesaretlendirdi.
Mali, Burkina Faso ve Nijer’deki askeri yönetimlere karşı etkisiz kalan ECOWAS, caydırıcılığını büyük ölçüde yitirmiş durumda.
Afrika Birliği ise Gine-Bissau’yu, anayasal düzen yeniden sağlanana kadar örgütün tüm faaliyetlerinden askıya aldığını duyurdu.
HALK BELİRSİZLİK İÇİNDE
Ülkede yeniden seçim yapılmasına ilişkin net bir takvim bulunmuyor.
Bir kez daha sandıkla umutlanan Gine-Bissau halkı, askeri yönetimin gölgesinde geleceğin ne getireceğini bekliyor.
Batı Afrika’da giderek güçlenen darbe dalgası, şimdi Bissau sokaklarında siyasi kaderi belirliyor.