Norveç Mülteci Konseyi’ne bağlı İç Göç İzleme Merkezi (IDMC) tarafından yayımlanan 2025 Küresel İç Yerinden Edilme Raporu’na göre, 2024 sonunda dünya genelinde iç göç yaşayan kişi sayısı 83,4 milyona ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Bu rakam, 2018’e kıyasla iki katından fazla artış gösterdi ve neredeyse Almanya nüfusuna eşdeğer hale geldi.
SUDAN’DA TARİHİ DÜZEYDE İÇ GÖÇ
Rapor, özellikle çatışmalar ve şiddet nedeniyle yerinden edilenlerin sayısının toplamın yaklaşık %90’ını oluşturduğunu, bunun da 73,5 milyon kişiye tekabül ettiğini bildirdi. Sudan, iç göçte dünyada zirveye oturdu. Ülkede 11,6 milyon kişi kendi içinde yerinden edilmiş durumda ve bu sayı, küresel iç göç toplamının yaklaşık %60’ına denk geliyor.
GAZZE VE ABD’DE DE KRİTİK SEVİYE
Raporda, Gazze Şeridi’nde ise neredeyse tüm nüfusun yerinden edildiği vurgulandı. ABD’de ise 2024 yılında afet kaynaklı 11 milyon iç göç hareketi yaşandı; bu da bir yılda bir ülkede görülen en yüksek afet kaynaklı iç göç rakamı oldu.
GÖÇ İKLİM KRİZİ VE ÇATIŞMALARDAN KAYNAKLI YAŞANIYOR
Disiplinler arası krizlerin birbirini tetiklediği belirtilen raporda, çatışma nedeniyle yerinden edilenlerin dörtte üçünün iklim değişikliğine karşı yüksek risk taşıyan ülkelerde yaşadığı vurgulandı. 2009’dan bu yana hem çatışma hem afet kaynaklı iç göç bildiren ülke sayısının üç katına çıktığı da kaydedildi.
“İÇ GÖÇ, SADECE İNSANİ DEĞİL SİYASİ BİR KRİZ”
IDMC Direktörü Alexandra Bilak: “Bu rakamlar iç göçün sadece insani değil, aynı zamanda kalkınma ve siyasi bir kriz olduğunu açıkça gösteriyor.” dedi. Norveç Mülteci Konseyi Genel Sekreteri Jan Egeland da yaşananlara sessiz kalınmasını “insanlığın vicdanında kara bir leke” olarak nitelendirdi.
Uluslararası Göç Örgütü (IOM) ise iç göç rakamlarını “açık bir uyarı” olarak değerlendirerek, hükümetler, insani yardım kuruluşları ve kalkınma aktörlerini birlikte çalışmaya ve önleyici adımlar atmaya çağırdı.
SUDAN’DA İNSANİ KRİZ DERİNLEŞİYOR
2023 Nisan’ında ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında başlayan çatışmalar, Sudan’da ülke tarihinin en büyük iç göç krizine yol açtı. Birleşmiş Milletler ve yerel kaynaklara göre, çatışmalarda şu ana kadar 20 binden fazla kişi yaşamını yitirdi, yaklaşık 15 milyon kişi yerinden edildi. Şiddetli çatışmaların devam etmesi nedeniyle milyonlarca kişi evini terk etmek zorunda kalırken, insani yardım kuruluşları gıda, sağlık ve barınma gibi temel ihtiyaçlara erişimin her geçen gün daha da zorlaştığını bildiriyor.