Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun’un, İtalya’ya gerçekleştirdiği resmi ziyaret, Fransa’yı ve özellikle aşırı sağcı çevreleri rahatsız etti. Tebbun’un Roma’da İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile gerçekleştirdiği görüşmelerde imzalanan çok sayıda anlaşma, Fransa’nın Cezayir’i Avrupa nezdinde yalnızlaştırma çabalarını boşa çıkardı.
40’TAN FAZLA ANLAŞMA İMZALANDI
Cumhurbaşkanı Tebbun, 23 Temmuz’da Roma’da düzenlenen 5. İtalya-Cezayir Hükümetlerarası Zirve Toplantısı’na İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile birlikte başkanlık etti. Zirvede enerji, ticaret, savunma, düzensiz göçle mücadele, eğitim ve kültür gibi çeşitli alanlarda 40’tan fazla anlaşma ve 14 iş birliği mutabakat zaptı imzalandı.
Tebbun ayrıca, ziyaret kapsamında İtalya Cumhurbaşkanı Sergio Mattarella ve Vatikan Devlet Başkanı Papa 14. Leo ile de bir araya geldi. Ziyaret sırasında iki ülkeden 500’ü aşkın kamu ve özel sektör temsilcisinin katılımıyla bir iş forumu da düzenlendi.
İKİLİ TİCARET 15 MİLYOR AVROYA ULAŞTI
İtalya Dış Ticaret ve Tanıtım Ajansı’na (ITA) göre, 2024 itibarıyla İtalya ile Cezayir arasındaki ticari ilişkilerin hacmi 15 milyar avroya yaklaştı. Cezayir, bu kapsamda İtalya’ya 12 milyar avroluk doğalgaz, petrol ve ham madde ihraç ederken, İtalya’dan 3 milyar avroluk sanayi ürünleri, tarımsal malzemeler ve ilaç ithal etti.
2025’in ilk dört ayında da ticaret hacmi yüzde 6,7’lik artışla 4,49 milyar avroya ulaştı. Böylece İtalya, Cezayir’in dünyadaki en büyük ekonomik ortağı konumuna yükseldi. İtalya, aynı zamanda 2022’den bu yana Cezayir’den en çok doğalgaz ithal eden ülkelerin başında yer alıyor.
TİCARİ ORTAKLIK
Roma yönetimi, özellikle otomotiv ve tarım sektörlerinde Cezayir ile stratejik iş birliğini güçlendiriyor. Cezayir’in batısında Fiat marka araçların üretildiği bir fabrika açılırken, tahıl ve bakliyat üretimine yönelik dev projeler de başlatıldı.
Temmuz 2024’te, iki ülke Cezayir’in güneybatısında buğday ve baklagiller üretimi için 420 milyon avroluk yatırım anlaşması imzaladı. Cezayir hükümetine yakın kaynaklara göre, bu projelere süt ve kırmızı et üretimi de eklenecek.
FRANSA BU YAKINLAŞMADAN RAHATSIZ
Fransız basını, Tebbun’un Roma ziyaretini yoğun şekilde gündeme taşıdı. Fransa’nın aşırı sağcı televizyon kanallarından CNEWS’te yer alan tartışmalarda, Paris’in Cezayir’deki diplomatik nüfuzunu kaybettiği vurgulandı. Fransız gazeteci Louis de Raguenel, Meloni’nin Cezayir ile olan yakınlaşmasını överken, Fransa’nın bu sürece seyirci kaldığını şu sözlerle ifade etti:
“Fransız olmak çok aşağılayıcı, katlanılması zor bir durum. Meloni, Paris’in tutumunu hiçe sayarak egemen bir devletle ilişkileri pekiştirdi.”
Fransa merkezli düşünce kuruluşu Etienne Marcel’in Başkanı Bernard Cohen Hadad ise, yaşanan gelişmelerin Fransa diplomasisi açısından bir “tokat” olduğunu ifade etti. Hadad:
“Batı Sahra konusundaki tutumu nedeniyle yaşananların sorumlusu Macron’dur” diyerek, İtalya’nın daha akılcı bir diplomasi yürüttüğünü dile getirdi.
AB NEZDİNDEKİ YALNIZLAŞTIRMA POLİTİKASI BAŞARISIZ OLDU
Tebbun’un İtalya ziyareti, Avrupa Komisyonu’nun Cezayir ile olan ortaklık anlaşması hakkında tahkime gitme kararından sadece birkaç gün sonra gerçekleşti. Bu girişimin Fransa tarafından yönlendirildiği iddia edilirken, İtalya’nın Cezayir ile enerji, sanayi ve tarım alanlarında imzaladığı yeni anlaşmalar Paris’in AB üzerinden yürüttüğü yalnızlaştırma politikasına darbe vurdu.
Fransa’da yaşayan siyasi analist Cemal Kassum, bu rahatsızlığın sadece siyasi değil, aynı zamanda Fransa’da hala varlığını sürdüren “sömürgeci zihniyet kalıntılarının” bir yansıması olduğunu belirtti. Anadolu Ajansı’na konuşan Kassum, şöyle dedi:
“Fransa, Cezayir’i sadece kendi eliyle değil, Avrupa Birliği üzerinden de izole etmeye çalıştı ancak Tebbun’un İtalya ziyareti bu planı boşa çıkardı. Bugün Fransa’nın Cezayir üzerinde ne diplomatik ne siyasi ne de ekonomik bir nüfuzu kaldı.”
PARİS’İN STRATEJİK BOŞLUĞU
Cezayirli iş insanı ve diaspora aktivisti Mecid Tuhami ise, İtalya’nın Cezayir ile ilişkilerde “gerçekçi ve karşılıklı çıkarlara dayalı” bir yol izlediğini, Fransa’nın ise içe kapanık ve eski zihniyetle hareket ettiğini söyledi.
Tuhami, Cezayir’in artık doğal gazını sadece enerji kaynağı olarak değil, aynı zamanda egemen bir dış politika aracı olarak kullandığını belirtti. Sonatrach’ın artık sıradan bir tedarikçi değil, Roma’nın enerji bağımsızlığını pekiştiren stratejik bir ortak olduğuna dikkat çekti.
Fransa’nın yaşadığı rahatsızlığın nedeninin Cezayir ya da İtalya’nın hamleleri değil, Paris’in stratejik vizyon eksikliği olduğunu söyleyen Tuhami şu değerlendirmeyi yaptı:
“Cezayir artık ilişkilerini duygusal vaatler değil, karşılıklı çıkarlar üzerine kuruyor. İtalya ile yapılan ittifak, herhangi bir tarafa karşı atılmış bir adım değil. Bu, egemen bir devletin kendi öncelikleri doğrultusunda yürüttüğü politikanın bir sonucudur.”
CEZAYİR-FRANSA İLİŞKİLERİ ZAYIFLIYOR
Tebbun’un 2019’da göreve gelmesinin ardından, Fransa’nın Cezayir’deki ekonomik ve diplomatik etkisi giderek azaldı. Fransız şirketleri RATP Paris ve Suez ülkeden çekildi. Fransa’dan buğday, süt ürünleri ve canlı hayvan ithalatı büyük ölçüde azaltıldı.
İkili ilişkiler, Macron’un Batı Sahra’da Fas’ın özerklik planına destek vermesiyle daha da gerildi. 2023’te Fransız vatandaşı da olan Cezayirli yazar Boualem Sansal’ın Cezayir’de tutuklanması ve 5 yıl hapis cezası alması, ardından gelen göç kriziyle birlikte, iki ülke karşılıklı olarak büyükelçilerini geri çekti.
Fransa’nın Cezayir’i izole etme stratejisi çökerken, Cezayir egemen bir devlet olarak diplomatik ve ekonomik ilişkilerini yeni ortaklar üzerinden güçlendirmeye devam ediyor.
Kaynak: AA