Afrika kıtasından her yıl milyarlarca dolarlık altın yasa dışı yollarla çıkarılıyor. Yeni raporlara göre, 2012 ile 2022 yılları arasında yaklaşık 2 bin 569 metrik ton, değeri 115 milyar dolar civarında olan altın Afrika’dan kaçırıldı. Bu kaçak altının büyük kısmının Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) ulaştığı belirtiliyor.
Kıtanın başlıca altın üreticileri Gana, Mali, Sudan, Nijerya ve Güney Afrika olarak öne çıkıyor. Ancak altın ticaretindeki bu yasadışı faaliyetler, Afrika ülkelerini önemli gelirlerden mahrum bırakıyor ve kıta genelinde yolsuzluk ile silahlı çatışmaları besleyen bir ekonomik döngü yaratıyor.
GANA 5 YILDA 11 MİLYAR DOLAR KAYBETTİ
2025 Haziran’ında yayımlanan bir rapora göre, yalnızca Gana, 2018–2022 yılları arasında yaklaşık 11 milyar dolarlık altın gelirini kaçakçılığa kaybetti. Kaçak altının büyük kısmının Dubai üzerinden BAE’ye yöneldiği ifade ediliyor.
Gana hükümeti, bu kayıpları önlemek amacıyla 2025 başında “GoldBod” adlı bir görev gücü kurdu. İlk beş ayda resmi yollardan ihraç edilen 55,7 metrik ton altın sayesinde ülkeye yaklaşık 5 milyar dolar gelir sağlandı.
SUDAN VE MALİ’DE ALTIN GELİRİ SİLAHLI GRUPLARA AKIYOR
Sudan’da süren iç savaş sırasında, özellikle Darfur ve Kordofan bölgelerinde çıkarılan altınların önemli bir kısmının kaçak yollarla BAE’ye aktarıldığı ve bu gelirlerin bazı silahlı grupları finanse ettiği yönünde ciddi iddialar bulunuyor. Genocide Watch tarafından yayımlanan son raporlar, Sudan’daki altın ticaretinin savaş ekonomisinin merkezinde yer aldığını vurguluyor.
Benzer şekilde Mali ve Nijer’de de küçük ölçekli madenciliğin kayıt dışı olması, devletlerin vergi gelirlerinden mahrum kalmasına ve yasa dışı finans akışlarının artmasına neden oluyor.
UZMANLARDAN “ŞEFFAFLIK VE DENETİM” ÇAĞRISI
Afrika’nın altın zenginliğinin büyük bölümünün kayıt dışı ticarete yönelmesi, kıtanın kalkınma potansiyelini zayıflatıyor. Swissaid tarafından hazırlanan raporda, kaçakçılıkla mücadelede sınır kontrollerinin güçlendirilmesi, küçük ölçekli madenciliğin resmîleştirilmesi ve altın ticaretinde şeffaflığın artırılması gerektiği vurgulandı.
Ancak uzmanlara göre bu önlemler tek başına yeterli değil. Küresel finans sisteminde daha sıkı denetimlerin uygulanması ve altın ithalatı yapan ülkelerin — özellikle BAE’nin — menşe kontrolü mekanizmalarını güçlendirmesi gerekiyor.
“AFRİKA KENDİ ZENGİNLİĞİNDEN YOKSUN”
The Guardian’ın Aralık 2024 tarihli analizinde, BAE’nin Afrika’daki en büyük yatırımcı konumuna gelirken aynı zamanda kayıt dışı altın ticaretinin merkezlerinden biri haline geldiği belirtildi. Uzmanlar, kıta genelinde madencilik gelirlerinin adil paylaşımını sağlayacak düzenlemeler yapılmadığı sürece Afrika’nın “kendi zenginliğinden yoksun kalmaya devam edeceği” uyarısında bulunuyor.