2025, Afrika ülkeleri için oldukça yoğun gündemi olan bir yıldı. AA muhabiri, bu yılda Afrika’da olan önemli krizleri derledi.
BENİN’DE DARBE GİRİŞİMİ
Benin’de 7 Aralık’ta kendilerini “Yeniden Kuruluş Askeri Komitesi” olarak adlandıran bir grup asker darbe girişiminde bulundu ancak girişim başarısız oldu. Cumhurbaşkanı Patrice Talon, devlet televizyonundan yaptığı açıklamada darbenin engellendiğini ve sorumluların cezalandırılacağını duyurdu. Darbenin bastırılması sürecinde Benin’in Nijerya’dan askeri destek talep ettiği, Nijerya’nın da havadan ve karadan operasyon düzenlediği bildirildi.
GİNE-BİSSAU’DA YÖNETİME EL KONULDU
Gine-Bissau’da 26 Kasım’da askerler devlet kontrolünü ele geçirerek yönetime el koyduklarını ilan etti. Cumhurbaşkanlığı Askeri Daire Başkanı Denis N’Canha liderliğindeki grup, ikinci bir emre kadar ülkenin kontrolünü devraldıklarını açıkladı. “Düzenin yeniden tesisi için Yüksek Askeri Komuta” adıyla hareket eden askerler, seçim sürecini askıya aldı ve sınırların kapatıldığını duyurdu. Darbe, 23 Kasım’daki tartışmalı cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimlerinin hemen ardından geldi.
TANZANYA’DA SEÇİMLER VE SONRASINDA PROTESTOLAR
Tanzanya’da 29 Ekim’de yapılan genel seçimler, muhalefet adaylarının yarıştan men edilmesi nedeniyle tartışmalara yol açtı. Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan’ın yüzde 97’nin üzerinde oyla yeniden seçildiğinin açıklanmasının ardından protestolar başladı. Güvenlik güçleriyle göstericiler arasında çatışmalar yaşanırken, internet erişimi kısıtlandı, bazı kamu binaları ateşe verildi ve hükümet sokağa çıkma yasağı ilan etti.
MADAGASKAR’DA PROTESTOLARIN ARDINDAN GELEN DARBE
Madagaskar’da eylül sonunda elektrik ve su kesintileri nedeniyle başlayan protestolar kısa sürede hükümet karşıtı gösterilere dönüştü. Çatışmalarda 22 kişi hayatını kaybetti. Gösteriler sürerken eski Cumhurbaşkanı Andry Rajoelina’nın ülkeyi terk ettiği bildirildi. 14 Ekim’de Albay Michael Randrianirina komutasındaki askeri birlik yönetime el koyduğunu açıkladı.
KAMERUN’DA SEÇİM SONRASI SİYASİ KRİZ
Kamerun’da 12 Ekim’de yapılan cumhurbaşkanı seçimlerinin ardından sonuçların tartışmalı biçimde açıklanması siyasi krizi tetikledi. 1982’den bu yana iktidarda olan 92 yaşındaki Cumhurbaşkanı Paul Biya’nın zafer ilanı sonrası Yaounde ve Douala başta olmak üzere birçok kentte protestolar düzenlendi.
KDC’DE ÇATIŞMALAR ŞİDDETLENDİ
Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin doğusunda, Ruanda tarafından desteklendiği iddia edilen M23 isyancı grubunun saldırıları 2025 boyunca yoğunlaştı. Kuzey Kivu ve Güney Kivu eyaletlerinde birçok yerleşim yeri M23’ün kontrolüne geçti. Çatışmalar nedeniyle bir milyondan fazla kişi yerinden edildi, binlerce sivil ve güvenlik görevlisi hayatını kaybetti.
SUDAN’DA FAŞİR’DE KATLİAMLAR
Sudan’da ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmalar 2025’te de sürdü. HDK, 26 Ekim’de Faşir’in kontrolünü ele geçirdi. Ordunun şehirden çekilmesinin ardından sosyal medyada yayılan görüntülerde toplu katliamlar ve sivillere yönelik ağır ihlaller yer aldı.
ANGOLA, KENYA VE GÜNEY AFRİKA’DA PROTESTOLAR
Angola’da akaryakıt zammı sonrası başlayan protestolarda 30 kişi hayatını kaybetti. Kenya’da haziran-temmuz aylarında ekonomik sıkıntılara karşı düzenlenen gösterilerde onlarca kişi öldü. Güney Afrika’da ise toprak reformu sonrası ABD ile “beyaz azınlığa soykırım” iddiaları üzerinden diplomatik gerilim yaşandı; ABD, G20 Johannesburg Zirvesi’ni boykot etti.
AFRİKA’DA KAYIPLAR
Yıl içinde Zambiya’nın eski Cumhurbaşkanı Edgar Lungu 5 Haziran’da, Nijerya’nın eski Devlet Başkanı Muhammadu Buhari ise 13 Temmuz’da hayatını kaybetti.
Afrika’da 2025, siyasi istikrarsızlıklar, güvenlik krizleri ve toplumsal hareketlerin damga vurduğu bir yıl olarak kayıtlara geçti.