Dünya Meteoroloji Örgütü’nün 2024 su kaynakları raporu, Afrika’nın iklim krizinden en sert darbeyi alan kıtalardan biri olduğunu net bir biçimde ortaya koyuyor. Dünya’nın en büyük ikinci kıtası olan Afrika’da farklı iklim türleri görünürken sene boyunca kimi bölgeler kuraklıkla kimi bölgelerde fazla yağışlarların sebep olduğu sellerle mücadele etti.
GÖLLER ALARM VERİYOR
Afrika’nın büyük göllerinde sıra dışı değişimler yaşandı. Victoria, Turkana, Tanganyika ve Çad gölleri normalin çok üzerinde su seviyelerine ulaştı. Bu artış, bölgedeki yoğun yağışların bir sonucu olarak gerçekleşti. Fakat kıtanın en büyük yapay göllerinden olan Kariba‘da ise tam tersine kritik derecede suları azaldı.
Bunun yanında, Temmuz 2024 ölçümleri göl sıcaklıklarının tehlikeli şekilde yükseldiğini gösterdi. Dünyada incelenen 75 gölün neredeyse tamamı normalin üstünde sıcaklığa ulaştı. Afrika’daki göller de bundan etkilendi. Uzmanlara göre, bu durum su ekosistemlerini bozuyor, balık popülasyonlarını düşürüyor ve geçim kaynağı göllere bağlı milyonlarca insanın hayatını risk altına sokuyor.
YERALTI SULARI ÇEKİLİYOR
Rapor’da, Afrika’daki yeraltı su seviyelerinin büyük ölçüde gerilediği belirtiliyor. Özellikle Kuzey ve Güney Afrika’daki değerler, ortalamanın çok altına düştü. Bu gerilemenin nedeni sadece kuraklık değil. Birçok bölgede aşırı su kullanımı, doğal rezervleri hızla tüketiyor.
Tarımsal sulama ve şehirleşmenin yarattığı baskı, kıtada milyonlarca insan için güvenli içme suyuna erişimi de tehlikeye atıyor.
2024’TEKİ SELLER MİLYONLARCA İNSANI ETKİLEDİ
Afrika, 2024 yılında tarihinin en yıkıcı selleri yaşandı.
- Batı ve Orta Afrika’da Senegal, Nijer, Çad ve Volta havzaları taştı. Raporda, 7,5 milyon kişinin etkilendiğini, bin 500’den fazla kişinin ise hayatını kaybettiği belirtiliyor. Ayrıca 960 bin hektar tarım alanı su altında kaldı ve 350 binden fazla hayvan telef oldu.
- Doğu Afrika’da Burundi, Etiyopya, Kenya, Ruanda, Tanzanya ve Uganda büyük felaketlerle karşı karşıya kaldı. Özellikle Kenya’da 294 kişi hayatını kaybetti, yüz binlerce insan evsiz kaldı.
AFRİKA, DÜNYANIN AKSİNE FARKLI BİR EĞİLİMDE
Dünya genelinde bazı bölgeler yağışlarla birlikte su rezervleri kendini toparlarken, Afrika bunun tam tersini yaşadı. Avrupa ve Hindistan gibi yerlerde yeraltı suları yeniden dolarken, Afrika’nın büyük bölümünde düşüş sürdü. Raporda, bu durum “Afrika’nın küresel ortalamaya göre çok daha kırılgan” olduğunu kanıtlayan bir gösterge öne çıkıyor.
WMO, Afrika’daki tabloyu “su güvenliği krizi” olarak tanımlıyor. Yükselen göl sıcaklıkları, çekilen yeraltı suları ve seller; tarımı, gıda güvenliğini, halk sağlığını ve altyapıyı aynı anda tehdit ediyor. Rapor, iklim krizinin kıtadaki hayatın tamamını etkilediğini ve acil önlem alınmazsa etkilerinin onarılamaz bir tahribata yol açacağını vurguluyor.
Kaynak: WMO