ABD, Başkan Donald Trump’ın Nijerya’ya yönelik askeri müdahale tehdidinin ardından, Kasım ayının sonlarından bu yana Nijerya’nın geniş bir bölümü üzerinde istihbarat, gözetleme ve keşif uçuşları gerçekleştiriyor. Uçuş takip verileri ile mevcut ve eski ABD’li yetkililerin açıklamaları, bu faaliyetlerin iki ülke arasındaki güvenlik iş birliğinin belirgin biçimde arttığına işaret ettiğini ortaya koyuyor.
Reuters’ın incelediği verilere göre, söz konusu gözetleme uçuşları, Trump’ın Kasım ayında Nijerya’yı ülkedeki Hristiyanlara yönelik saldırıları durduramamakla suçlamasının ve askeri müdahale tehdidinde bulunmasının ardından başladı. ABD’li yetkililer, operasyonların içeriği hakkında ayrıntı vermekten kaçınırken, hangi tür istihbaratın toplandığı da netlik kazanmış değil.
UÇUŞLAR GANA MERKEZLİ YÜRÜTÜLÜYOR
Aralık ayına ait uçuş takip kayıtları, gözetleme görevlerinde kullanılan uçakların genellikle Gana’dan havalanarak Nijerkya hava sahasında faaliyet yürüttükten sonra yeniden Gana’nın başkenti Ara’ya döndüğünü gösteriyor. Operasyonlarda kullanılan uçakların, ABD ordusuyla yakın çalışan Mississippi merkezli Tenax Aerospace tarafından işletildiği belirtiliyor.
Tenax Aerospace’in internet sitesinde, şirketin “özel görev uçakları” sağladığı ve ABD ordusuyla yakın iş birliği içinde çalıştığı bilgisi yer alıyor. Reuters’ın yorum talebine ise şirketten yanıt gelmedi.
Amerikan Girişim Enstitüsü’ne bağlı Kritik Tehditler Projesi’nin Afrika ekip lideri Liam Karr, uçuş verilerini analiz ettiğini belirterek, operasyonların ABD’nin Afrika’daki lojistik merkezi konumundaki Akra’daki bir havaalanından yürütüldüğünü söyledi. Karr, bu faaliyetlerin, Nijer’in geçen yıl ABD güçlerinin ülkedeki hava üssünden ayrılmasını istemesinin ardından Washington’un bölgedeki askeri ve istihbarat kapasitesini yeniden inşa etmeye başladığının erken bir göstergesi olabileceğini ifade etti.
Karr, Reuters’a yaptığı değerlendirmede:
“Son haftalarda Nijerya üzerinde ABD’ye ait istihbarat ve gözetleme uçuşlarının yeniden başladığını net biçimde görüyoruz.” dedi.
”VERİMLİ GÖRÜŞMELER” GERÇEKLEŞTİĞİ BELİRTİLDİ
Eski bir ABD’li yetkili, kullanılan uçağın Trump yönetiminin Kasım ayında Gana’ya konuşlandırdığı çeşitli askeri ve istihbarat varlıkları arasında yer aldığını söyledi. Gana’da kaç uçağın konuşlu olduğu ise henüz bilinmiyor.
ABD’li bir yetkili de, uçağın Nijerya üzerinde uçtuğunu doğruladı ancak konunun diplomatik hassasiyet taşıması nedeniyle ayrıntı vermekten kaçındı. Pentagon ise yaptığı kısa açıklamada, Trump’ın Nijerya’ya yönelik sert mesajlarının ardından iki ülke arasında “verimli görüşmeler” yapıldığını bildirdi, ancak istihbarat faaliyetleri hakkında yorum yapmadı.
Nijerya ordusu sözcüsü ve Gana Savunma Bakan Yardımcılığı, Reuters’ın yorum taleplerine yanıt vermedi.
“NEREDEYSE HER GÜN NİJERYA’YA UÇUYOR”
İsminin açıklanmasını istemeyen bir Nijeryalı güvenlik kaynağı, ABD’nin, 20 Kasım’da Nijerya Ulusal Güvenlik Danışmanı Nuhu Ribadu ile ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth arasında yapılan görüşmede, istihbarat toplama amacıyla hava unsurlarının konuşlandırılması konusunda anlaşmaya vardığını ileri sürdü.
Uçuş takip verileri, Tenax Aerospace’e ait uçağın 7 Kasım’da Florida’daki MacDill Hava Kuvvetleri Üssü’nde görüldüğünü, 24 Kasım’da ise Gana’ya uçtuğunu ortaya koydu. Bu tarih, ABD ve Nijerya güvenlik yetkilileri arasında yapılan üst düzey görüşmeden sadece birkaç gün sonrasına denk geliyor.
Veriler, operasyonların başlamasından bu yana uçağın neredeyse her gün Nijerya üzerinde uçtuğunu gösteriyor. Kullanılan uçağın, istihbarat, gözetleme ve keşif görevleri için sıklıkla modifiye edilen uzun menzilli bir iş jeti olan Gulfstream V olduğu belirtildi.
GÜVENLİK KRİZİ BÜYÜYOR
Nijerya Cumhurbaşkanı Bola Tinubu, geçen ay ülkede güvenlik acil durumu ilan etmiş ve artan silahlı şiddetle mücadele için ordu ve polis teşkilatına geniş çaplı personel alımı talimatı vermişti. Bu karar, farklı eyaletlerde sivillerin öldürüldüğü ve kaçırıldığı saldırıların yanı sıra, kuzey Nijerya’da 300’den fazla öğrencinin toplu şekilde kaçırılmasının ardından alınmıştı.
ABD’li Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Riley Moore’un kısa süre önce Nijerya’ya yaptığı ziyaretin ardından, Washington ile Abuja’nın güvenlik alanında ortak bir görev gücü kurduğu da bildirildi.
Kaynak: Reuters