Cezayir’de Fransız sömürgeciliğini (1830-1962) suç saymayı amaçlayan yasa teklifi, yeniden ele alınacak. Aralık ayı sonunda teklifi hazırlayan Halk Ulusal Meclisi (APN) tarafından kabul edilen metin, parlamentonun üst kanadı olan Ulus Konseyi (Senato) düzeyinde önemli itirazlarla karşılaştı.
Senatonun Hukuk İşleri Komisyonu, perşembe günü yayımladığı raporda girişimin “takdire şayan” olduğunu belirtmekle birlikte, yasa tasarısının mevcut haliyle kabul edilemeyeceğini açıkladı. Komisyon üyeleri, tasarının 1, 5, 7, 10, 15, 16, 17, 18, 20, 21, 25 ve 26’ncı maddelerine itiraz etti.
FRANSA’DAN ÖZÜR YA DA TAZMİNAT TALEP EDİLMEYECEK
Raporda, söz konusu maddelerin, Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun’un belirlediği ulusal yaklaşımla örtüşmediği vurgulandı. Bu yaklaşımın, sömürge suçlarının tanınmasını esas aldığı, ancak Fransa’dan mali tazminat ya da resmî özür talep edilmesini içermediği kaydedildi.
Komisyon, Anadolu Ajansı’nın ulaştığı gerekçe metninde, “egemen siyasi tutum ile bu tutumu düzenleyen yasal çerçeve arasında uyumun sağlanması gerektiğini” belirtti. Ayrıca tasarıda yer alan bazı hükümlerin, hem dil hem de içerik açısından yeniden düzenlenmesine ihtiyaç duyulduğu, metnin hukuki ve kurumsal etkinliğini artırmak amacıyla kapsamlı düzeltmeler yapılması gerektiği ifade edildi.
Senatonun bu kararı doğrultusunda reddedilen maddeler, her iki meclisten temsilcilerin yer aldığı karma komisyona sevk edilecek. Mevzuata göre Senato, Meclis’ten geçen yasa tekliflerinde doğrudan değişiklik yapamıyor ancak süreci durdurabiliyor. Bu durumda karma komisyon, iki kanat arasındaki görüş ayrılıklarını gidermek amacıyla maddeleri yeniden formüle ediyor.
İKİ ÜLKE ARASINDAKİ İLİŞKİLER GERGİN
Yasa teklifinin görüşülmesi, Cezayir ile Fransa arasındaki ilişkilerin uzun süredir gergin olduğu bir döneme denk geliyor. İki ülke arasındaki ilişkiler, Cezayir’in bağımsızlığından bu yana tarihsel miras ve sömürge dönemi suçları nedeniyle sorunlu bir seyir izliyor. Cezayir yönetimi, Fransa’dan sömürge döneminde işlenen suçların tanınmasını ve Cezayir’e ait kültürel varlıkların iadesini talep etmeyi sürdürüyor.
Hatırlanacağı üzere, 2022 yılında Cezayir Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, tarihsel hafıza meselesinin ele alınması için ortak bir tarihçiler komisyonu kurulmasına karar vermişti. Komisyon bazı tavsiyelerde bulunduktan sonra, 2024 yazından bu yana süren diplomatik kriz nedeniyle çalışmalarını askıya almıştı.