Çin’in Afrika’ya sağladığı krediler, COVID-19 salgınından bu yana ilk kez yıllık bazda sert düşüş kaydederek 2024’te yaklaşık yarı yarıya azaldı. Boston Üniversitesi tarafından yayımlanan yeni verilere göre, Çin’in Afrika’ya verdiği krediler 2024 yılında 2,1 milyar dolara geriledi. Bu rakam, 2016’da kaydedilen 28,8 milyar dolarlık zirvenin onda birinden daha düşük seviyede bulunuyor.
Boston Üniversitesi Küresel Kalkınma Politikası Merkezi, söz konusu düşüşün Çin’in demiryolları, otoyollar ve büyük altyapı yatırımları gibi milyar dolarlık mega projelerden uzaklaşarak, daha küçük ölçekli ve ticari açıdan uygulanabilir projelere yöneldiğini ortaya koydu. Merkez tarafından yayımlanan raporda:
“Milyar dolarlık projeler dönemi sona ererken, Çin’in gelişen finansal araçları daha seçici bir etkileşim aşamasını tanımlıyor.” ifadelerine yer verildi.
Raporda ayrıca, Çin’in kredi verme faaliyetlerinin 2012-2018 yılları arasında yıllık 10 milyar doların üzerinde seyrettiğine dikkat çekildi.
TEMERRÜTLER PEKİN’İ DAHA TEMKİNLİ HALE GETİRDİ
Pandemi sonrası yaşanan ekonomik sıkıntılar nedeniyle Zambiya, Gana ve Etiyopya’nın borçlarını ödeyememesi, Pekin yönetiminin bazı kredilerinde zarar yazmasına yol açtı. Uzmanlar, bu gelişmelerin Çin’in Afrika’daki finansman politikasında daha ihtiyatlı ve seçici bir döneme girilmesinde etkili olduğunu belirtiyor.
Boston Üniversitesi’nin 2000 yılından bu yana Afrika’ya sağlanan Çin kredilerini izleyen veritabanına göre, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nin ilk dönemlerinde yaygın olan dolar bazlı mega projeler yerini, giderek yuan cinsinden daha küçük ve hedefli finansman modellerine bırakıyor. Raporda:
“Çin, Afrika ülkelerindeki yerel bankalar aracılığıyla küçük ve orta ölçekli işletmelere verilen kredileri ve doğrudan yabancı yatırımları giderek daha fazla RMB (yuan) cinsinden kullanıyor.” denilerek, geleneksel kalkınma kredilerinden doğrudan yabancı yatırıma doğru bir kayma yaşandığı vurgulandı.
Araştırmaya göre, verilerin mevcut olduğu en son yıl olan 2024’te, Çin’in Kenya’ya sağladığı tüm altyapı kredileri yuan cinsinden oldu. Kenya, Ekim ayında Pekin’den aldığı 3,5 milyar dolarlık krediyi yuan’a çevirdi. Etiyopya da benzer bir geçişi değerlendirirken, Çin Kalkınma Bankası ile Güney Afrika Kalkınma Bankası geçen yıl ilk yuan cinsinden finansman işbirliği anlaşmasını imzaladı.
MEGA PROJELERDE SERT DÜŞÜŞ
Rapora göre, 1 milyar doları aşan projeler için sağlanan finansman belirgin şekilde azalırken, fonlar daha çok bölgesel Afrika bankaları aracılığıyla aktarılan ve ticari açıdan uygulanabilir görülen projelere yönlendirildi.
2024 yılında Çin, Afrika genelinde yalnızca altı projeye finansman sağladı. Bu projelerin ikisi Angola’da, diğerleri ise Kenya, Mısır, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Senegal’de yer aldı.
Enerji şebekesi ve yol iyileştirmeleri için 1,45 milyar dolarlık finansman alan Angola, en büyük payı alan ülke oldu. Bu durum, Pekin’in uzun vadeli ortaklıklara ve stratejik projelere öncelik verdiğini gösterdi. Boston Üniversitesi Küresel Kalkınma Politikası Merkezi, raporun sonuç bölümünde:
“Veriler, maliyetleri düşüren, borç riskini azaltan ve sürdürülebilir büyüme hedeflerini destekleyen piyasa temelli finansal araçlarla birlikte daha muhafazakâr doğrudan kredilendirme modeline işaret ediyor.” değerlendirmesinde bulundu.
Kaynak: Ajanslar