Cezayir Mücahitler (ulusal kurtuluş savaşı gazileri) ve Hak Sahipleri Bakanı Abdelmalek Tacherift, pazartesi günü Senato üyelerine hitaben yaptığı konuşmada, Fransız sömürgeciliğinin (1830-1962) suç sayılmasını öngören yasa teklifinin görüşülmesi sırasında değerlendirmelerde bulundu. Tacherift, söz konusu metnin “Cezayir’in ulusal hafızasından asla taviz vermediğini açıkça ortaya koyduğunu” vurguladı.
Bakan Tacherift’e göre bu yasa metni, “Cezayir devletinin ulusal hafızayı koruma ve tarihsel gerçeği tesis etme yönündeki kararlılığını somutlaştırmakta; Cezayir halkının sömürge suçlarının tanınması, özür dilenmesi ve tazminat talep etme konusundaki devredilemez hakkını yeniden teyit etmektedir.” Tacherift, bunun tarihsel adaleti güçlendireceğini ve karşılıklı saygıya dayalı ilişkilerin kurulmasına katkı sağlayacağını ifade etti.
UZLAŞMA KABUL EDİLMEYECEK
Cezayir’in tarihsel hafızasına yönelik hiçbir uzlaşmayı ya da ihlali kabul etmeyeceğini belirten Tacherift, “Hangi koşul ya da gerekçe olursa olsun, ulusal hafızamıza dokunulmasına izin vermeyiz” dedi. Yasa teklifinin, ulusal hafızanın korunmasına ilişkin yasal sistemi güçlendirecek nitelikli bir adım olduğunu kaydetti.
“Bu sadece geçmişi anmakla ilgili değil; sömürgecinin işlediği, vahşeti ve kapsamı tüm sınırları aşan suçlar karşısında ahlaki ve tarihsel bir görevdir” diyen Tacherift, bu suçların milyonlarca şehide yol açtığını, maddi, psikolojik ve çevresel etkilerinin ise bugün hâlâ sürdüğünü söyledi.
Tacherift, sömürgeciliğin sürgün, zorla yerinden etme, sistematik işkence, topraklara el koyma ve ulusal kimliğin temel unsurlarını silmeye yönelik girişimler yoluyla Cezayir halkı arasında kasıtlı olarak yoksulluk ve çaresizlik yaydığını hatırlattı.
“Kolonyal güç, Cezayir halkını haklarından mahrum bırakmak ve direnişi bastırmak için tüm hukuki, idari ve askeri araçları kullandı; ancak direniş daha da güçlenerek Kasım Devrimi’nin görkemli zaferine kadar devam etti” ifadelerini kullandı.
ZAMANAŞIMI YOK
Cezayir’in maruz kaldığı sömürge suçlarının, uluslararası sözleşme ve ilkelere göre zamanaşımına uğramayacağını belirten Tacherift, bu suçların unutulamayacağını ve tanınması gerektiğini vurguladı. “Tanıma olmadan insani adalet, tazminat olmadan da onurlu bir gelecek olmaz” dedi.
Hatırlanacağı üzere, 27 maddeden oluşan yasa metni beş ana eksende; Fransız sömürgeciliğinin Cezayir’de işlediği suçların hukuki niteliğinin zamanaşımına tabi olmayan suçlar olarak tanımlanmasını, Fransa devletinin sömürge geçmişine ilişkin sorumluluğuna dair hukuki düzenlemeleri ve resmî tanıma ile özür talep edilmesine yönelik mekanizmaları içeriyor. Metin, Aralık ayı sonunda Cezayir Parlamentosu’nun alt kanadında kabul edilmişti. Yüksek kanat olan Senato’nun ise yasayı çarşamba günü oylaması bekleniyor.