Afrika Birliği (AfB), Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin (KDC) doğusundaki çatışmaların sona erdirilmesi amacıyla birleşik ve uyumlu bir arabuluculuk sürecini desteklediğini açıkladı. Lomé’de düzenlenen üst düzey toplantıda, Togo öncülüğündeki ve AfB mandatolu arabuluculuğun merkezi rolü resmen onaylandı.
İki gün süren ve Togo Cumhuriyeti Konseyi Başkanı ile Büyük Göller Krizi için AfB Arabulucusu olan Faure Essozimna Gnassingbé’nin başkanlık ettiği toplantının ardından yayımlanan bildiride, taraflara mevcut barış taahhütlerini iyi niyetle ve hızla uygulama çağrısı yapıldı. Askeri çatışmalar yerine siyasi çözümlerin önceliklendirilmesi gerektiği vurgulandı.
BAĞIMSIZ ORTAK SEKRETARYA KURULACAK
Bildiride, Kongo’nun doğusundaki istikrarı zedeleyebilecek parçalı girişimlerin önlenmesi için Afrika, bölgesel ve uluslararası barış çabaları arasında daha güçlü uyum, eşgüdüm ve koordinasyon ihtiyacının altı çizildi.
Toplantıda, arabuluculuk mimarisinin gözden geçirilmiş hali de onaylandı. Buna göre, Nijerya, Kenya, Orta Afrika Cumhuriyeti, Botsvana ve Etiyopya’nın eski cumhurbaşkanlarından oluşan AfB Kolaylaştırıcılar Paneli’ni desteklemek üzere Bağımsız Ortak Sekretarya kurulacak.
DOHA SÜRECİNE DESTEK VURGULANDI
Katılımcılar ayrıca, Kongo hükümeti ile AFC/M23 silahlı grubu arasında yürütülen Doha sürecine desteklerini yineleyerek, 2025’te üzerinde uzlaşılan kapsamlı barış çerçevesinin kalan altı protokolünün tamamlanması için görüşmelerin gecikmeden yeniden başlatılmasını istedi.
Toplantıda, ABD arabuluculuğunda KDC ile Ruanda arasında 2025’te Washington’da imzalanan anlaşmalar ile Katar öncülüğündeki Doha İlkeler Bildirgesi ve Kapsamlı Barış Anlaşması Çerçeve Belgesi memnuniyetle karşılandı. Ekim ayında düzenlenen Paris Büyük Göller Konferansı da uluslararası desteğin mobilize edilmesinde önemli bir adım olarak değerlendirildi.
“ORTAK VE KALICI SİYASİ ÇÖZÜM”
Gnassingbé, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, toplantının arabuluculuk girişimleri arasındaki uyumu güçlendirdiğini belirterek, “Yalnızca ortak ve kalıcı bir siyasi çözüm, Büyük Göller bölgesi halkları için barış, güvenlik ve istikrarı yeniden tesis edebilir” ifadelerini kullandı.
Toplantı, birleşik arabuluculuk çerçeve belgesi ve koordineli eylemi yönlendirecek bir planın kabul edilmesiyle sona erdi.
Kongo’nun doğusundaki çatışmalar, 4 Aralık 2025’te Washington’da KDC Cumhurbaşkanı Felix Tshisekedi ile Ruanda Cumhurbaşkanı Paul Kagame arasında imzalanan anlaşmaya rağmen son aylarda yeniden şiddetlendi. M23 grubu, 2025 başında Goma ve Bukavu dahil olmak üzere doğuda geniş alanların kontrolünü ele geçirmişti. BM ve Kinşasa, Ruanda’yı M23’ü desteklemekle suçlarken Kigali bu iddiaları reddediyor.
Kongo’nun doğusunda onlarca yıldır süren şiddet, binlerce kişinin hayatını kaybetmesine ve milyonlarca insanın yerinden edilmesine yol açtı.