Afrika Uluslar Kupası (AFCON) 2025, final maçına iki gün kala futbol tarihine geçti. Turnuva genelinde şimdiye kadar 120 gol kaydedildi ve bu, 2019’da Mısır’da kırılan 102 gollük rekoru geride bırakarak tüm zamanların en çok gol atılan AFCON’u oldu. Bu yüksek gol sayısı, Afrika futbolunun taktiksel çeşitliliğinin ve fiziksel hazırlığının artmasının yanı sıra geleneksel güçlerin hücumda derinlik kazandığını gösteriyor.
Bu yılki AFCON büyük yıldızların mücadeleleriyle göz doldurdu. En çok gol atanlar arasında ev sahibi Fas’tan Brahim Díaz öne çıkıyor; onu Mısır’dan Mohamed Salah ve Nijerya’dan Victor Osimhen takip ediyor. Üçüncülük maçında bu oyuncuların performansı altın ayakkabı yarışı için kritik olacak.
KUPADA SON PERDE: FAS VE SENEGAL YARIŞACAK
Gözler, 18 Ocak Pazar günü Rabat’taki Prince Moulay Abdellah Stadı’nda oynanacak büyük finale çevrildi. Turnuvanın iki güçlü ekibi Senegal ile Fas, yalnızca kupayı değil, Afrika futbolundaki güç dengelerini de yeniden tanımlayacak bir mücadeleye çıkacak. Ev sahibi Fas, taraftar desteğini arkasına alarak yarım asırlık bekleyişe son vermek isterken, Senegal ise son şampiyon kimliğiyle zirvedeki yerini koruma hedefinde.
Fas için bu final, sportif başarının ötesinde tarihsel bir anlam taşıyor. 1976’daki tek Afrika şampiyonluğundan bu yana birçok kez favori gösterilmesine rağmen kupaya uzanamayan Kuzey Afrika temsilcisi, özellikle son yıllarda yaptığı altyapı yatırımları, modern tesisleşme hamleleri ve Avrupa’da forma giyen yıldız oyuncularıyla yeni bir futbol kimliği inşa etti. 2022 Dünya Kupası’nda yarı finale yükselerek küresel ölçekte dikkat çeken Fas, bu ivmeyi artık kıta şampiyonluğuyla taçlandırmak istiyor.
Senegal cephesinde ise tablo daha sakin ama bir o kadar da kendinden emin. Son dört AFCON’un üçünde finale çıkan Batı Afrika temsilcisi, istikrarlı futbol anlayışı ve tecrübeli kadrosuyla öne çıkıyor. Takımın sembol ismi Sadio Mané, bu finalde de hem liderlik hem de skor yükünü taşıyacak en önemli isimlerden biri olarak gösteriliyor. Senegal teknik heyeti, turnuva boyunca kontrollü oyun anlayışını korurken, finalde Fas’ın baskılı atmosferine nasıl karşılık vereceği merak konusu.
AFCON KÜRESEL BİR MARKAYA DÖNÜŞÜYOR
AFCON 2025, yalnızca sahadaki rekabetle değil, ekonomik ve ticari boyutuyla da Afrika futbolu tarihinde yeni bir sayfa açtı. Afrika Futbol Konfederasyonu (CAF), turnuvanın ticari gelirlerinde önceki organizasyonlara kıyasla yüzde 90’ın üzerinde artış sağlandığını açıkladı. CAF yetkilileri, bu tabloyu “Afrika futbolunun bugüne kadarki en başarılı ticari hikâyesi” olarak nitelendiriyor.
Bu büyümenin arkasında, sponsor portföyündeki hızlı genişleme önemli rol oynadı. 2021’de yalnızca dokuz ticari ortakla düzenlenen turnuva, 2025 itibarıyla 23 sponsora ulaştı. Küresel markaların AFCON’a artan ilgisi, turnuvanın yalnızca Afrika kıtasıyla sınırlı bir organizasyon olmaktan çıkıp uluslararası bir spor ürünü haline geldiğini ortaya koydu. Medya haklarının daha geniş coğrafyalara yayılması da bu dönüşümün temel taşlarından biri oldu.
CAF’ın özellikle Asya pazarına açılma stratejisi, organizasyonun ekonomik ölçeğini büyüten başlıca unsurlar arasında gösteriliyor. Yayın anlaşmaları, dijital platformlar ve reklam gelirleri sayesinde AFCON’un küresel görünürlüğü artarken, 2025 turnuvasının yaklaşık 114 milyon dolar net kâr sağlaması bekleniyor. Bu tablo, Afrika futbolunun sürdürülebilir bir ekonomik model inşa etme yolunda önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor.
SAHADA KALMADI, TOPLUMDA YANKI UYANDIRDI
AFCON 2025, Fas’ta yalnızca spor gündemini değil, toplumsal yaşamı da derinden etkiledi. Final maçına günler kala ülkede futbol coşkusu sokaklara taşarken, kamuoyunda turnuvanın sosyal etkileri tartışılmaya başlandı. Bazı eğitim yetkililerinin, öğrencilerin finale odaklanabilmesi için sınav tarihlerinin ertelenmesi çağrısında bulunması, bu etkinin somut örneklerinden biri oldu.
Bu çağrılar, futbolun Fas toplumundaki birleştirici rolünü gözler önüne serdi. Özellikle gençler arasında milli takımın başarısı, yalnızca sportif bir gurur değil, aynı zamanda ulusal kimlik ve özgüven kaynağı olarak görülüyor. Sosyal medyada yapılan paylaşımlar, meydanlarda kurulan dev ekranlar ve taraftar yürüyüşleri, AFCON’un ülkede adeta bir toplumsal seferberlik havası yarattığını gösteriyor.
ÜÇÜNCÜLÜK MÜCADELESİ
Turnuvanın dikkat çeken hikâyelerinden biri de Mısır’ın yarı finalde Senegal’e 1–0 mağlup olarak elenmesi oldu. Takım kaptanı Mohamed Salah, turnuva boyunca attığı dört golle Mısır’ı sırtlamasına rağmen finale ulaşmayı başaramadı. Bu sonuç, Mısır futbol kamuoyunda hayal kırıklığı yaratırken, Salah’ın bireysel performansı takdir topladı.
Mısır şimdi, Nijerya ile oynanacak üçüncülük maçına odaklanmış durumda. Bu karşılaşma, yalnızca bir klasman mücadelesi değil, aynı zamanda turnuvanın gol krallığı yarışını da doğrudan etkileyecek. Nijerya’dan Victor Osimhen ile Salah arasındaki rekabet, final öncesi futbolseverlerin ilgisini çeken bir başka başlık olarak öne çıkıyor.
DÖNÜM NOKTASI
Tüm bu sportif, ekonomik ve toplumsal başlıklar bir arada değerlendirildiğinde, AFCON 2025’in Afrika futbolunun ulaştığı noktayı simgeleyen dönüm noktası bir organizasyon olduğu görülüyor. Rekor gol sayıları, yüksek seyir zevki, artan küresel ilgi ve ticari başarı, turnuvayı klasik bir kıta şampiyonluğunun ötesine taşıdı.
Final maçının sonucu kadar, bu rekorların daha da ileri taşınıp taşınmayacağı ve AFCON’un küresel futbol ekosistemindeki yerinin nasıl şekilleneceği de merak ediliyor. Kupayı kimin kaldıracağı sorusu kadar, Afrika futbolunun bu ivmeyi kalıcı hale getirip getiremeyeceği de 2025 AFCON’un en önemli mirası olacak.