Güney Afrika Savunma Bakanı, İran’ın deniz kuvvetleri tatbikatlarına katıldığı yönündeki iddialara ilişkin soruşturma başlatılması talimatı verdi. Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, soruşturmanın, ABD’nin sert eleştirilerinin ardından başlatıldığı belirtildi.
Geçtiğimiz hafta Cape Town açıklarında düzenlenen tatbikatlara Çin, İran, Rusya ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden savaş gemilerinin katılması Washington’un tepkisini çekmişti. Yerel medyada yer alan haberlere göre, Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, İran’daki protestolara yönelik sert müdahaleler nedeniyle üç İran savaş gemisinin tatbikattan çekilmesi yönünde Savunma Bakanı’na talimat verdi.
İran’ın tatbikatlara hangi düzeyde katıldığı netlik kazanmazken, denizde en az bir İran korvetinin görüntülendiği fotoğraflar basına yansıdı. Savunma Bakanlığının sosyal medya hesabından yapılan bir paylaşımda da İran’a ait bir korvet tatbikat katılımcıları arasında gösterilmiş, ancak bu paylaşım daha sonra silinmişti.
Bakanlık açıklamasında, Savunma Bakanı Angie Motshekga’nın, cumhurbaşkanının talimatını “açık şekilde ilettiği” ifade edilirken, Ramaphosa’nın ofisi söz konusu talimatı resmi olarak doğrulamadı. Kurulacak soruşturma heyetinin, “cumhurbaşkanının talimatının yanlış aktarılıp aktarılmadığını veya görmezden gelinip gelinmediğini” inceleyeceği bildirildi.
Güney Afrika Savunma Kuvvetleri ise Çin öncülüğünde, BRICS ülkeleri kapsamında düzenlenen tatbikatların, “deniz ticaret yollarının ve ekonomik faaliyetlerin güvenliğini sağlama” amacı taşıdığını savundu.
ABD BÜYÜKELÇİLİĞİ: “KABUL EDİLEMEZ”
ABD’nin Pretoria Büyükelçiliği, İran’ın tatbikatlara katılımını, ülkede protestoculara yönelik sert müdahaleler sürerken “özellikle kabul edilemez” olarak nitelendirdi. Bağımsız gözlemcilere göre İran’daki protestolarda binlerce kişi hayatını kaybetti.
Tatbikatların, ABD ile ciddi diplomatik görüş ayrılıkları bulunan ülkeleri bir araya getirmesi, Washington ile ilişkilerini onarmaya çalışan Güney Afrika açısından hassas bir döneme denk geldi. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Güney Afrika’yı “ABD karşıtı politikalar” izlemekle suçlamış, Kasım ayında Pretoria’nın ev sahipliğinde düzenlenen G20 zirvesini boykot etmiş ve ülkeye yüzde 30 oranında gümrük vergisi uygulamıştı.
Öte yandan Ramaphosa’nın ofisi, Ağustos ayında Güney Afrika Genelkurmay Başkanı’nın İran’a yaptığı ziyareti de eleştirmiş, söz konusu ziyaretin ABD ile “son derece hassas bir diplomatik yeniden normalleşme sürecini” olumsuz etkilediğini belirtmişti.