Sudan’da 2023 yılının Nisan ayından bu yana devam eden çatışmaların ağır darbe vurduğu sağlık altyapısında toparlanma başladı. Yerel bir tıp grubunun Çarşamba günü yaptığı açıklamaya göre, başkent Hartum’da çatışmalar sırasında hasar gören veya tamamen yıkılan 40’tan fazla hastane ile 244 sağlık merkezi yeniden hizmete açıldı.
Sudan Doktorlar Ağı, yaptığı yazılı açıklamada, yeniden faaliyete geçen bu tesislerin, Sudan ordusu ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında yaşanan çatışmalar sırasında zarar gören 120 hastane ve 288 sağlık merkezinin bir bölümünü oluşturduğunu bildirdi.
SAVAŞIN İLK YILINDA SİSTEM ÇÖKTÜ
Ağ açıklamasında, Hartum’daki sağlık sektörünün savaşın ilk yılında son derece ağır kayıplar verdiği vurgulandı. Bombardımanlar, yağmalamalar ve ciddi malzeme eksikliği nedeniyle başkentteki hastanelerin yaklaşık yüzde 70’inin tamamen ya da kısmen hizmet dışı kaldığı ifade edildi.
Açıklamada, 120’den fazla kamu ve özel hastanenin yağmalandığı, bunun da sağlık hizmetlerini daha da zayıflattığı belirtildi. Bu durumun, hızla artan tıbbi ihtiyaçlar karşısında Hartum’un sağlık kapasitesini ciddi ölçüde düşürdüğüne dikkat çekildi.
KRİTİK ALTYAPI AĞIR HASAR ALDI
Sudan Doktorlar Ağı, çatışmalar sırasında Ulusal Halk Sağlığı Laboratuvarı ile Merkezi Kan Bankası dahil olmak üzere hayati öneme sahip referans tesislerin ağır hasar gördüğünü bildirdi. Eyalet genelindeki büyük sevk merkezlerinin de hizmet dışı kaldığı kaydedildi.
Açıklamada, bu aksaklıkların tanı hizmetlerini ve kan nakillerini doğrudan etkilediği belirtilerek, özellikle acil ve kritik vakalarda tedavide gecikme riskinin ciddi şekilde arttığı vurgulandı.
ORDU KONTROLÜ SONRASI YENİDEN YAPILANMA
Sudan ordusu, Mayıs 2025’te Hartum eyaletini HDK’dan tamamen temizlediğini açıklamıştı. Bu gelişmenin ardından sağlık tesislerinin yeniden faaliyete geçirilmesine yönelik çalışmalar hız kazandı.
Öte yandan, Perşembe günü devlet televizyonunda yer alan bir haberde, Ulusal Tıbbi Malzeme Fonu’nun savaş süresince 500 milyon doları aşan kayıplar yaşadığı bildirildi. Bu kayıplar arasında ilaç ve tıbbi sarf malzemeleriyle dolu depoların tahrip edilmesi ve yağmalanması, nakliye filolarının kaybı ve idari binaların hasar görmesi yer aldı.
Tüm bu yıkıma rağmen, 2025 yılı itibarıyla tıbbi malzeme tedarikinde sınırlı da olsa bir toparlanma sağlandığı bildirildi. Rapora göre, ilaç kapsama oranı yüzde 80’e, ilaç bulunabilirliği ise yüzde 88’e ulaştı. Bu oranlar, bir önceki yıl yüzde 40’ın altındaydı.
ÜLKE GENELİNDE ÇATIŞMALAR SÜRÜYOR
Sudan’ın 18 eyaletinden HDK, batıdaki Darfur bölgesinin beş eyaletinin tamamını kontrol ederken, yalnızca Kuzey Darfur’un bazı kuzey kesimleri ordu kontrolünde bulunuyor. Sudan ordusu ise güney, kuzey, doğu ve merkezde yer alan 13 eyaletin büyük bölümünü, başkent Hartum dahil olmak üzere elinde tutuyor.
2023’te başlayan Sudan ordusu ile HDK arasındaki çatışmalar, bugüne kadar binlerce kişinin hayatını kaybetmesine ve milyonlarca insanın yerinden edilmesine yol açtı. Sağlık altyapısının yeniden ayağa kaldırılması ise ülkede normalleşme sürecinin en kritik adımlarından biri olarak görülüyor.
Kaynak: AA