Hollandalı yayın kuruluşu NOS tarafından yayımlanan bir rapora göre, iklim değişikliği Batı Afrika’nın Sahel kuşağında shea yağı üretimini giderek daha fazla tehdit ediyor. Bu durum, geçimini büyük ölçüde shea yağından sağlayan milyonlarca kadının yaşamını riske atıyor.
Karite yağı olarak da bilinen shea yağı, Sahel ve savan bölgelerinde doğal olarak yetişen shea ağaçlarının meyvelerinden elde ediliyor. Ancak raporda, iklim değişikliğiyle bağlantılı düzensiz yağışlar, uzun süreli kuraklıklar ve ani, şiddetli yağışların verimi düşürdüğü ve fındık kalitesini bozduğu belirtildi.
HER YIL 8 MİLYONDAN FAZLA AĞAÇ YOK OLUYOR
Sektördeki aksaklıkların halihazırda hissedildiği kaydedilirken, Global Shea Alliance verilerine göre her yıl 8 milyondan fazla shea ağacı ağaç kesimi ve arazi baskısı nedeniyle yok oluyor.
Gana, Fildişi Sahili, Burkina Faso ve Mali’de 48 binden fazla kadınla çalışan The Savannah Fruits Company’nin pazarlama müdürü Obed Dadzie, “Shea üretimi ve hasadı zaten ciddi şekilde sekteye uğramış durumda. İklim değişikliğinin etkileri nedeniyle sektörde hiçbir tedarikçi küresel talebi karşılayamıyor.” dedi.
EKONOMİK VE EKOLOJİK DEĞERİ YÜKSEK
Dadzie, geleneksel yağmur mevsiminde yağışların giderek daha düzensiz hale geldiğini, bunun ağaçların gelişimini zayıflattığını ve fındıkların yağ oranını düşürerek üretimi doğrudan azalttığını ifade etti. Sahel’in bazı bölgelerinde shea ağaçlarının, ekonomik ve ekolojik değerlerine rağmen yakacak odun olarak kesilmeye devam ettiğini de sözlerine ekledi.
Shea ağaçlarının yalnızca yağ üretimi açısından değil, aynı zamanda darı gibi ürünleri aşırı sıcaktan koruyan gölge sağlamaları nedeniyle yerel gıda sistemlerinde de önemli bir rol oynadığına dikkat çekildi.
Kuzey Uganda’da koruma çalışmaları yürüten çevre aktivisti Mustafa Gerima ise son on yıllardaki iklim değişimlerinin üretkenliği ciddi biçimde azalttığını belirtti. Gerima, “Otuz yıl önce yağmurlar nisan ya da mayıs ayında başlardı. Şimdi ise çoğu zaman çok daha geç geliyor. Ağaç başına düşen verim belirgin şekilde azaldı.” dedi.
“KADINLARIN ALTINI”
Etkilerin özellikle kadınlar üzerinde ağır olduğu vurgulanıyor. Shea meyvelerini geleneksel ve emek yoğun yöntemlerle toplayıp işleyen kadınlar için shea yağı geliri, ailelerini geçindirme ve çocuklarını okula gönderme imkânı sağlıyor. “Kadınların altını” olarak bilinen shea yağı, adını hasat ve işleme süreçlerinin geleneksel olarak kadınlara ayrılmış olmasından alıyor.
Öte yandan, doğal ve vegan kozmetik ürünlerine talebin arttığı Avrupa’da da arz sıkıntıları yaşanıyor. İthalatçılar, küresel tüketim artarken tedarik zincirinin en başındaki üreticilerin bu krizden en ağır bedeli ödediği uyarısında bulunuyor.