İngiltere’nin başkenti Londra’da, Tottenham Hotspur’un modern futbol stadyumuna yakın sıradan bir apartman bloğunda bulunan küçük bir dairenin, Sudan’da binlerce kilometre ötede işlenen ağır savaş suçlarıyla bağlantılı olduğu ortaya çıktı. Guardian’ın araştırmasına göre, kuzey Londra’daki Creighton Road üzerindeki tek yatak odalı bu daire, Sudan’da paramiliter güçlerle birlikte savaşan Kolombiyalı paralı askerlerin kitlesel biçimde işe alınmasında rol oynayan ulusötesi bir şirketler ağıyla ilişkili.
İngiliz hükümet kayıtlarına göre söz konusu daire, Zeuz Global adlı bir şirkete kayıtlı. Bu şirket, ABD Hazine Bakanlığı tarafından geçen hafta Sudan’daki Hızlı Destek Güçleri (HDK) saflarında savaşmak üzere Kolombiyalı paralı askerleri işe almakla suçlanarak yaptırıma tabi tutulan iki kişi tarafından kuruldu. Belgelerde, Kolombiya vatandaşı olan bu iki ismin de Britanya’da ikamet ettiği belirtiliyor.
YÜZLERCE KOLOMBİYALI PARALI ASKER HDK SAFLARINDA
HDK, Sudan’da kitlesel tecavüzler, etnik katliamlar ile kadın ve çocukların sistematik şekilde öldürülmesi gibi çok sayıda savaş suçu ve soykırım iddiasıyla suçlanıyor. Yüzlerce eski Kolombiya askeri, bu güçler adına Sudan’da çatışmalara katıldı.
Guardian’ın haberine göre, Kolombiyalı paralı askerler Ekim ayı sonunda güneybatı Sudan’daki El Faşir kentinin HDK tarafından ele geçirilmesinde doğrudan rol oynadı. Analistler, bu operasyonun ardından başlayan şiddet dalgasında en az 60 bin kişinin hayatını kaybettiğini belirtiyor.
LONDRA’DAKİ ADRESLER İLE BAĞLANTI
Araştırma, El Faşir’in ele geçirilmesinde görev alan paralı askerlerle Londra’daki adresler arasında bağlantılar bulunduğunu ortaya koydu. Zeuz Global, ABD’nin 9 Aralık’ta yaptırımları açıklamasından bir gün sonra, 10 Aralık’ta faaliyet adresini Londra’nın merkezine taşıdığını duyurdu. Şirketin paylaştığı yeni posta kodu, Covent Garden’daki beş yıldızlı One Aldwych oteline karşılık geliyor. Ancak adresin ilk satırında yer alan “4dd Aldwych” ifadesi, 100 metre mesafedeki Waldorf Hilton oteline denk düşüyor. Her iki otel de şirketle hiçbir bağlantıları olmadığını ve adreslerinin neden kullanıldığını bilmediklerini açıkladı.
Uzmanlar, ABD tarafından “Sudan’daki iç savaşı körüklemedeki rolleri” nedeniyle açıkça kınanan kişilerin Londra’da şirket kurabilmiş olmasının ciddi soru işaretleri yarattığını belirtiyor. İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, HDK’yi El Faşir’in ele geçirilmesinin ardından “sistematik cinayetler, işkence ve cinsel şiddet” uygulamakla suçlamıştı. ABD ise HDK’yi soykırımla itham ediyor.
Sudan konusunda Birleşmiş Milletler uzmanlar panelinde görev yapmış araştırmacı Mike Lewis, “ABD hükümetinin paralı asker tedarik ağını yönlendirdiğini söylediği kilit isimlerin, kuzey Londra’daki bir daireden faaliyet gösteren bir İngiliz şirketi kurabilmiş olması büyük endişe verici,” dedi.
Şirketler Sicili (Companies House), Zeuz Global’in ne tür faaliyetlerde bulunduğuna dair sorulara yanıt vermezken, yaptırıma tabi tutulan kişilerin gerçekten Britanya’da ikamet edip etmediğini de doğrulamadı. Şirketin mayıs ayında açılan internet sitesinde ise “yapım aşamasında” ibaresi yer alıyor ve herhangi bir iletişim bilgisi bulunmuyor.
ZEUS GLOBAL’İ KURAN İSİMLER
ABD Hazine Bakanlığı’na göre, Kolombiyalı paralı asker ağının merkezindeki isim, Birleşik Arap Emirlikleri’nde yaşayan, emekli bir Kolombiya subayı olan ve çifte Kolombiya-İtalya vatandaşı Álvaro Andrés Quijano Becerra. Quijano’nun, Bogotá merkezli bir istihdam ajansı üzerinden eski Kolombiya askerlerini Sudan’a göndermede kilit rol oynadığı öne sürülüyor. Eşi Claudia Viviana Oliveros Forero da bu ajansı yönetmesi nedeniyle yaptırıma tabi tutuldu.
Ayrıca çifte Kolombiya-İspanya vatandaşı Mateo Andrés Duque Botero’nun da paralı asker ağına mali destek sağladığı gerekçesiyle ABD tarafından cezalandırıldığı belirtildi. ABD Hazine Bakanlığı, 2024 ve 2025 yıllarında Duque ile bağlantılı ABD merkezli şirketlerin milyonlarca dolarlık para transferleri gerçekleştirdiğini açıkladı.
Duque ve Oliveros, 8 Nisan’da kuzey Londra’da ODP8 Ltd adlı şirketi kurdu; şirket daha sonra Zeuz Global adını aldı. Kuruluştan üç gün sonra HDK, Zamzam yerinden edilmişler kampına saldırarak 1.500’den fazla sivili katletti. Kampın ele geçirilmesinin ardından Kolombiyalı paralı askerlerin El Faşir’e yönelik saldırılar için hazırlık yaptığı bildirildi.
DIŞ DESTEK SAVAŞIN SEYRİNİ DEĞİŞTİRDİ
Analistlere göre Kolombiyalı paralı askerlerin varlığı, Sudan’daki savaşın seyrini köklü biçimde değiştirdi. Bu kişilerin çocukları asker olarak eğittiği, keskin nişancı ve piyade olarak savaştığı, ayrıca El Faşir’in düşmesinde etkili olan insansız hava araçlarının kullanımında eğitmenlik ve pilotluk yaptığı belirtiliyor.
Lewis, “Sudan’daki savaş yüksek teknolojiye dayalı. Uzun menzilli ve güdümlü silahlar dış destek olmadan kullanılamaz. Kolombiyalı paralı asker operasyonu bu dış desteğin önemli bir parçası,” dedi.
İngiliz hükümetinden bir kaynak ise, şirket yöneticileri ve önemli kontrol sahipleri için getirilen “zorunlu kimlik doğrulama” uygulamasının, Britanya’da kurulan şirketlerin daha sıkı denetlenmesini sağlayacağını savundu.
KOLOMBİYALI PARALI ASKERLER GEÇEN YILDAN BU YANA GÜNDEMDE
Kolombiyalı paralı askerlerin Sudan’daki rolü ilk kez geçen yıl Bogotá merkezli La Silla Vacía’nın araştırmasıyla gündeme gelmiş, 300’den fazla eski askerin sözleşmeli olarak savaşa katıldığı ortaya çıkmıştı. Bu durum Kolombiya Dışişleri Bakanlığı’nın özür açıklamasına yol açmıştı.
Birleşik Arap Emirlikleri de uzun süredir HDK’yi silahlandırmakla suçlanıyor. Soruşturmacı kuruluş The Sentry, geçen ay yayımladığı bir raporda, HDK’ye Kolombiyalı paralı asker sağlayan Emirlikli iş insanlarının üst düzey bir BAE yetkilisiyle bağlantılı olduğunu iddia etti. BAE yönetimi ise bu suçlamaları reddetti.
İngiliz hükümeti adına konuşan bir sözcü, “Birleşik Krallık, tüm tarafları derhal zulmü durdurmaya, sivilleri korumaya ve insani yardıma erişimin önündeki engelleri kaldırmaya çağırıyor. El Faşir’deki vahşet nedeniyle HDK komutanlarına yaptırım uyguladık,” dedi.