Benin Cumhurbaşkanı Patrice Talon, ülkesinde meydana gelen darbe girişiminin başarıyla engellendiğini duyurdu.
Devlet televizyonunda ulusa seslenen Talon, Benin’in bugün “çok ciddi bir olay” yaşadığını belirterek bir grup askerin isyan girişiminde bulunduğunu açıkladı.
Girişimin güvenlik güçlerince bastırıldığını vurgulayan Talon, kalkışmanın arkasındaki tüm sorumluların cezalandırılacağını ifade etti.
Cumhurbaşkanı Talon, durumun tamamen kontrol altında olduğunu belirterek halka günlük yaşamlarına devam etmeleri çağrısında bulundu.
14 ASKERİN GÖZALTINA ALINDIĞI DUYURULDU
Cumhurbaşkanı’nın açıklamasından önce Benin hükümet yetkilileri ülkenin silahlı kuvvetlerindeki bazı unsurlar tarafından planlanan darbe girişiminin, orduya bağlı sadık birlikler tarafından bastırıldığını açıklamıştı. Bir hükümet yetkilisi, darbenin bastırılması esnaasında 14 askerin gözaltına alındığını ifade etti.
İçişleri Bakanı Alassane Seidou, televizyon konuşmasında “Benin silahlı kuvvetleri ve komuta kademesi, yeminlerine sadık kalarak cumhuriyete bağlılığını sürdürmüştür” dedi.
Pazar sabahı erken saatlerde bir grup asker devlet televizyonuna çıkarak Cumhurbaşkanı Patrice Talon’u görevden aldıklarını ve anayasayı askıya aldıklarını duyurmuştu. Görgü tanıkları silah sesleri duyduklarını, devlet televizyonunda görev yapan bazı gazetecilerin de rehin alındığını belirtti.
Cumhurbaşkanlığı danışmanı, Talon’un güvenli bir konumda olduğunu açıkladı. Fransız diplomatlar ise Cumhurbaşkanı’nın Cotonou’daki Fransız Büyükelçiliği’ne sığındığı yönündeki haberleri yalanladı.
BÖLGEDE DARBE DALGASI KAYGI YARATIYOR
Son yıllarda Batı Afrika’da yaşanan art arda darbeler, Benin’deki girişimin ardından bölgesel güvenlik konusunda yeni endişelere yol açtı. Batı Afrika’nın en istikrarlı demokrasilerinden biri olarak kabul edilen Benin’de Cumhurbaşkanı Talon, zaman zaman muhalefeti bastırmakla suçlanıyordu.
Afrika’nın en büyük pamuk üreticilerinden biri olan ülke, aynı zamanda dünyanın en yoksul ekonomileri arasında yer alıyor.
İçişleri Bakanı Seidou, “küçük bir asker grubunun devleti ve kurumlarını istikrarsızlaştırmayı hedefleyen bir isyan başlattığını”, ancak sadık birliklerin durumu kontrol altına alarak girişimi engellediğini söyledi.
Cotonou’da helikopter uçuşlarının yoğunlaştığı, yolların kapatıldığı ve çok sayıda askerin sokaklarda konuşlandığı bildirildi.
DARBECİLERİN GEREKÇELERİ
Darbe girişimine öncülük eden Yarbay Pascal Tigri ve beraberindeki askerler, yayınlanan bildiride Cumhurbaşkanı Talon’u ülkenin yönetimini kötü idare etmekle suçladı. Özellikle kuzeydeki güvenlik durumunun kötüleşmesi, cihatçı saldırılarda hayatını kaybeden askerlerin ve ailelerinin ihmal edildiği iddia edildi.
Askerler ayrıca sağlık hizmetlerindeki kesintileri, vergi artışlarını ve siyasi faaliyetlere getirilen kısıtlamaları eleştirdi.
Benin ordusu son yıllarda, kuzey sınırında yer alan ve isyancı grupların etkili olduğu Nijer ve Burkina Faso’dan sızan saldırılarda kayıplar vermişti.
TALON 2026’DA GÖREVİ BIRAKMAYA HAZIRLANIYOR
67 yaşındaki Cumhurbaşkanı Patrice Talon, 2016’da iktidara gelmiş ve “pamuk kralı” olarak bilinen bir iş insanı. İkinci döneminin sonunda, gelecek yıl görevden ayrılacağını açıklamıştı. Üçüncü dönem için aday olmayacağını söyleyen Talon, halefi olarak Maliye Bakanı Romuald Wadagni’yi desteklediğini belirtmişti.
Talon’un destekçileri ekonomik büyümeyi teşvik ettiğini savunurken, muhalefet ve insan hakları kuruluşları yönetimi eleştirel sesleri bastırmakla suçluyor.
Ekim ayında seçim komisyonu, ana muhalefet adayının yeterli sponsor bulamadığı gerekçesiyle adaylığını reddetmişti. Geçen ay kabul edilen anayasa değişiklikleriyle parlamentoya ikinci bir meclis – Senato – eklenmiş, seçilmiş yetkililerin görev süreleri beş yıldan yedi yıla çıkarılmıştı. Ancak cumhurbaşkanlığındaki iki dönem sınırı korunmuştu.
AFRİKA BİRLİĞİ’NDEN KINAMA
Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Mahmoud Ali Yousouf, Benin’deki darbe girişimini sert şekilde kınayarak bu tür eylemlerin “Afrika Birliği’nin temel ilke ve değerlerinin ağır bir ihlali” olduğunu söyledi.
AfB Başkanı, pazar günü yaşananları “siyasi sürece askeri müdahale” olarak nitelendirdi.
Kuruluşun pazar günü resmi sosyal medya hesaplarından yaptığı açıklamada, “Komisyon Başkanı, darbe girişimine karışan tüm aktörlere yasa dışı eylemlerine derhal son verme, Benin Anayasası’na tam saygı gösterme ve gecikmeden meşru kışlalarına ve profesyonel görevlerine dönme çağrısı yapmaktadır” denildi.
Açıklamada ayrıca, “Yousouf, tüm ulusal paydaşları birlik, diyalog ve ulusal barışın korunmasını öncelemeye teşvik etmektedir” ifadeleri yer aldı.
“ASKERİ DARBELER ENDİŞE VERİCİ ŞEKİLDE ARTIYOR”
Kasım ayında Gine-Bissau’da yaşananlar dahil, son dönemde Afrika’da art arda meydana gelen darbe ve darbe girişimlerine dikkat çeken AB, Yousouf’un “kıtanın çeşitli bölgelerinde askeri darbelerin ve girişimlerin endişe verici şekilde artmasından derin kaygı duyduğunu” belirtti.
Yousouf, bu girişimlerin “kıtasal istikrarı zayıflattığını, demokratik kazanımları tehdit ettiğini ve askeri aktörleri anayasal yetkiler dışında hareket etmeye cesaretlendirdiğini” vurguladı.
Açıklamada, bu eğilimlerin “vatandaşların kamu kurumlarına duyduğu güveni aşındırdığı, devlet otoritesini zayıflattığı ve kolektif güvenliği tehlikeye attığı” belirtildi.
Yousouf, Afrika Birliği’nin “bağlam veya gerekçe ne olursa olsun, anayasal olmayan hükümet değişikliklerine karşı sıfır tolerans” politikasını sürdürdüğünü ifade etti.
Benin’de pazar günü yaşanan olaylara ilişkin olarak, AfB Komisyonu Başkanı, “Başkan Patrice Talon’a, Benin Cumhuriyeti’nin meşru makamlarına ve demokrasiye, barışa ve kurumsal istikrara bağlılıklarını sürdüren Benin halkına” desteğini yeniden teyit ettiğini söyledi.
ECOWAS DA DARBEYİ KINADI
Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) yaptığı açıklamada, Benin’deki “halk iradesinin gaspı anlamına gelen bu anayasaya aykırı hamleyi güçlü biçimde kınadığını” duyurdu.
Açıklamada, ECOWAS’ın “Benin Anayasası’na tam saygı gösterilmesi” çağrısında bulunduğu ve hükümet ile Cumhuriyet Ordusu’nun durumu kontrol altına alma çabalarını takdir ettiği belirtildi.
Bölgesel örgüt, darbe planlamasında yer alan liderleri “eylemleri sonucu meydana gelebilecek her türlü can ve mal kaybından bireysel ve kolektif olarak sorumlu” tuttuğunu bildirdi.
ECOWAS, Benin dahil 12 ülkeden oluşan topluluğun “Anayasayı ve Benin’in toprak bütünlüğünü savunmak için hükümete ve halka gerekli tüm biçimlerde destek sağlayacağını” açıkladı.
ULUSLARARASI TEPKİ: “DEMOKRASİYE SALDIRI”
Bölgenin en büyük ülkesi Nijerya, girişimi “demokrasiye doğrudan saldırı” olarak nitelendirdi ve Benin güvenlik güçlerini “anayasal düzeni korumadaki cesaretlerinden ötürü” övdü.
Rusya ve Fransa’nın Cotonou’daki büyükelçilikleri vatandaşlarına evlerinden çıkmamaları uyarısı yaptı. ABD Büyükelçiliği ise özellikle cumhurbaşkanlığı yerleşkesi çevresinden uzak durulması tavsiyesinde bulundu.
Darbe girişimi, sosyal medyada özellikle bazı Rusya yanlısı hesaplar tarafından memnuniyetle karşılandığı yönünde değerlendirmelere konu oldu.
Batı Afrika’da son yıllarda Burkina Faso, Gine, Mali ve Nijer’de de darbeler yaşanmış, Burkina Faso, Mali ve Nijer ECOWAS’tan ayrılarak “Sahel Devletleri İttifakı”nı kurmuştu.