Birleşmiş Milletler insan hakları uzmanları, 29 Ekim genel seçimlerinin ardından Tanzanya’da yaşanan yaygın ve sistematik hak ihlallerine ilişkin ciddi endişelerini dile getirdi. Uzmanlar; yüzlerce yargısız infaz, zorla kaybetme ve protestocular, muhalifler ile sivil toplum temsilcilerine yönelik kitlesel keyfi gözaltılarla ilgili raporları “son derece ürkütücü” olarak nitelendirdi.
Açıklamada, “Hükümet, kaybedilen tüm kişilerin akıbeti ve nerede oldukları konusunda bilgi sağlamalı; cesetlerin kimlik tespiti yapılarak ailelerine onurlu bir şekilde teslim edilmesini güvence altına almalıdır” denildi. Uzmanlar ayrıca medya üzerindeki tüm kısıtlamaların kaldırılması gerektiğini vurguladı.
Uzmanlara göre seçimler, muhalif siyasetçilerin keyfi gözaltına alınması, zorla kaybedilmesi ve seçim yasasında yapılan değişikliklerle adil rekabet ortamının zayıfladığı uzun süredir devam eden sorunların gölgesinde gerçekleşti. Bazı muhalefet liderlerinin aday olmaları engellendi, bazıları oylama öncesi gözaltına alındı veya kayboldu.
Seçim sonrası özellikle gençlerin öncülüğünde başlayan protestolar, güvenlik güçlerinin “ani ve ölümcül güç kullanımıyla” karşılaştı. Uzmanların aktardığına göre güvenlik görevlilerine sokağa çıkma yasağı sırasında “vur emri” verildi. En az 700 kişinin öldürüldüğü, bazı tahminlerin ise rakamın binleri bulduğunu gösterdiği belirtildi.
Morglardan cesetlerin kaybolduğu, bazı kalıntıların yakıldığı veya kimliği belirsiz toplu mezarlara gömüldüğü yönündeki iddialar da uzmanların dikkat çektiği hususlar arasında. Ailelerin cenazeleri teslim alabilmek için gerçeğe aykırı belgeler imzalamaya zorlandığı da bildirildi.
Protestocular, muhalefet üyeleri, insan hakları savunucuları ve aktivistler dahil 1.700’den fazla gözaltının bulunduğu, bu kişilerin vatana ihanet ve silahlı soygun gibi ağır suçlamalarla karşı karşıya olduğu ifade edildi. Uzmanlar, savcıların davaları düşürme yetkisinin (nolle prosequi) yargı süreçlerini zayıflatabileceği uyarısında bulundu.
29 Ekim–3 Kasım arasında ülke genelinde uygulanan tam internet karartmasının ihlallerin belgelenmesini ciddi şekilde engellediği belirtildi. Ayrıca komşu ülkelerdeki hak örgütlerine yönelik baskı ve gözetim iddiaları da paylaşıldı.
BM uzmanları, tüm ihlallerin hızlı, bağımsız ve etkili şekilde soruşturulmasını talep ederek hükümetin duyurduğu yeni soruşturma komisyonunun tam bağımsızlıkla çalışması, adalet ve tazminatı garanti etmesi gerektiğini vurguladı.
9 Aralık için planlanan gösteriler öncesi, Tanzanya yönetimine yeni ihlallerin önlenmesi ve barışçıl toplanma hakkının korunması çağrısında bulunuldu.