Sudan’ın El-Feşir şehrinin, 26 Ekim’de Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) tarafından ele geçirilmesinin ardından sivillere yönelik toplu katliamlar giderek büyüdü. Yale Üniversitesi araştırmacılarının yeni uydu analizlerinde kasım ayı boyunca sistematik ceset imha operasyonlarının yürütüldüğü ortaya çıktı. Şehirde hastaneler, mezarlıklar ve pazarların etrafında düzenli şekilde yanmış ceset kümelerinin tespit edilmesi; sivil varlığının hızla ortadan kaybolması, defin işlemlerinin durması ve gıda kuşatması, bölgede yaşayan yüz binlerce kişinin akıbetine dair ciddi endişelere yol açıyor.
Yale Halk Sağlığı Okulu’na bağlı İnsani Araştırma Laboratuvarı’nın 21 Kasım tarihli raporu, HDK’nın şehri ele geçirdikten sonraki haftalarda Suudi Hastanesi ile Daraja Oula mahallesi çevresinde tekrarlayan yakma faaliyetleri yürüttüğünü ortaya koyuyor. Uydu görüntülerinde, beyaz nesnelerin çukurlara taşınıp ateşe verildiği ve bu durumun 6, 9, 13 ve en son 17 Kasım’da da kaydedildiği belirtildi. Araştırmacılar, bu modelin “ceset imhasıyla tutarlı güçlü bir örüntü” oluşturduğu belirtildi. Raporda ayrıca, hastane personeli ve hastaların şehir düştükten sonra öldürüldüğü veya kaçırıldığı yönündeki sahadan gelen bilgiler hatırlatıldı.
ŞEHİRDEKİ HAYAT DURDU
Şehrin düşmesinden hemen sonra El Rahma ve Daraja Oula mezarlıklarında yeni mezar höyükleri tespit edilse de, 28 Ekim’den itibaren hiçbir geleneksel defin işlemi görülemedi. Araştırmacılar bu durumu, “şehirde yaşamın çöktüğünün ve sivillerin serbestçe hareket edemediğinin açık göstergesi” olarak değerlendirdi. Uydu görüntüleri ayrıca El-Feşir’de pazar yerlerinde, ana ticari merkezlerde ve büyük bulvarlarda normal hayata dair hiçbir iz kalmadığını, sivil araçların, hayvan arabalarının ve insan hareketinin tamamen kaybolduğunu gösteriyor. Bazı pazarlarda görülen anormal bitki örtüsü yoğunluğu ise uzun süreli durgunluğa işaret ediyor.
HDK’nın şehirdeki hakimiyetinin bir başka göstergesi, su arıtma tesisinde görülen zırhlı araçlar oldu. Kasım boyunca çekilen görüntüler, tesisin düzenli şekilde kullanıldığını ancak hiçbir sivil varlık bulunmadığını gösteriyor. Araştırmacılar, pazar ve yerleşim alanlarına yapılan önceki saldırılara da dikkat çekti; Navaisha Pazarı’nın 30 Ağustos–10 Eylül arasında en az 22 kez vurulduğunu, Abu Qurun Pazarı’nın ise 27 Eylül’de drone saldırısıyla hedef alındığını hatırlattı.
”TOPLU KIRILMA”
Ülkede faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri ise El-Feşir’daki tabloyu “toplu kırılma” olarak tanımlıyor. Darfur Yerinden Edilmiş Kişiler Koordinasyonu Sözcüsü Adam Rejal, El-Feşir’ın düşmesinden bu yana 3 bin 100 kişinin kurşun yarası aldığını, bin 600 cinsiyete dayalı şiddet vakası rapor edildiğini ve bin 700 çocuk ile 3 bin 600 yaşlının akut yetersiz beslenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı. Rejal, yüz binlerce sivilin HDK saldırıları sonrası Tawila bölgesine kaçtığını, kampların kapasitesinin tamamen dolduğunu ve ev sahibi toplulukların da “tükenmişlik noktasına geldiğini” söyledi.
Sivil toplumun ortak açıklaması, Darfur’daki iç göçmen sayısının 7 milyonu geçtiğini, kamplarda ve ev sahibi topluluklarda nüfusun üçte ikisinin acil yardıma muhtaç olduğunu belirterek, “Durum felakettir ve gecikmeye tahammül edilmez” ifadelerine yer verdi. Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği, Avrupa Birliği, ABD ve İngiltere’ye acil ateşkes için baskı yapma çağrısı yapıldı. Açıklamada ayrıca cinsiyete dayalı şiddet, yargısız infaz, yağma, adam kaçırma, kimyasal silah iddiaları ve sivillerin aç bırakılması gibi ağır ihlaller için bağımsız uluslararası soruşturma talep edildi.
GIDA KRİZİ CİDDİ SONUÇLAR DOĞURUYOR
Sudan Doktorlar Ağı’nın Güney Kordofan’dan aktardığı veriler de krizin boyutunu gözler önüne seriyor. Ağ, 20 Ekim–20 Kasım arasında Dilling ve Kadugli’de 23 çocuğun açlık ve ilaç eksikliği nedeniyle öldüğünü bildirdi. Kuşatma altındaki bölgelere gıda ve ilaç girişinin engellenmesi, SDN tarafından “uluslararası insani hukukun ağır ihlali” olarak nitelendi ve insani yardım koridorlarının acilen açılması istendi.
Sudan, 2023 yılının Nisan ayında başlayan savaşın ardından dünyanın en büyük insani krizlerinden birinin içine sürüklenmiş durumda. El-Feşir’de tespit edilen ceset imha operasyonları, kaybolan sivil nüfus ve büyüyen açlık, çatışmanın daha da karanlık bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.
Kaynak: Sudan Trubine