Afrika Birliği (AfB) ve Barış ve Güvenlik Konseyi (PSC), bugün gerçekleşecek olan 1313. oturumunda Madagaskar’daki son gelişmeleri gündeme alacak. Oturumda, PSC Başkanı ve Kamerun’un Afrika Birliği Daimi Temsilcisi Churchill Ewumbue-Monono açılış konuşmasını yapacak. Ardından AU Siyasi İşler, Barış ve Güvenlik Komiseri Bankole Adeoye ve AU Özel Temsilcisi Mohamed Idris Farah ön bilgilendirme yapacak. Ayrıca eski Burundi Devlet Başkanı Dominitien Ndayizeye ve Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC) temsilcisi de durumu değerlendirecek.
BİRLİK, MADAGASKAR’IN ÜYELİĞİNİ ASKIYA ALMIŞTI
Madagaskar’da Seçkin Ordu Personel İdare Merkezi (CAPSAT) lideri Albay Michael Randrianirina, 17 Ekim’de iktidarı ele geçirdi ve başkanlık görevini üstlenerek ülkenin anayasal düzeninin bazı bölümlerini askıya aldı. Ordunun bu hareketi, Afrika Birliği’nin 15 Ekim 2025 tarihli kararında Madagaskar’ın AU faaliyetlerinden men edilmesine yol açtı. PSC, darbenin Afrika Birliği ilkelerini ve yönetim çerçevelerini ihlal ettiğini belirterek, sivil liderliğindeki bir geçiş hükümeti aracılığıyla anayasal düzenin yeniden sağlanmasını ve seçimlerin en kısa sürede düzenlenmesini talep etti.
Randrianirina, kamuoyuna yaptığı açıklamalarda, Rajoelina’nın görevden alınmasının darbe iddialarını reddederek, sürecin şiddet içermeden gerçekleştiğini ve yargısal soruşturmaların adaleti yansıttığını savundu. 28 Ekim’de ise eski Cumhurbaşkanı Rajoelina’nın muhaliflerinin de yer aldığı 29 üyeli yeni hükümeti açıkladı. Bakanlar arasında Dışişleri Bakanı Christine Razanamahasoa, Adalet Bakanı Fanirisoa Erinaivo, “Yeniden Kuruluş” Devlet Bakanı Hanitra Razafimanantsoa ve Başbakan Herintsalama Rajaonarivelo bulunuyor.
ALTI ADIMLI GEÇİŞ PLANI
Randrianirina, geçmiş krizlerden ders çıkarak istikrarlı, meşru ve sürdürülebilir bir yönetim oluşturmayı hedefleyen altı adımlık bir reform planını açıkladı. Bu adımlar arasında devlet-vatandaş güveninin yeniden tesisi, yönetişim ve şeffaflığın güçlendirilmesi, yolsuzlukla mücadele, silahlı kuvvetlerin anayasal görevlerine dönmesi, yeni cumhuriyeti yönetecek temel metinlerin hazırlanması ve özgür, adil seçimlerin ardından bir anayasa referandumu düzenlenmesi bulunuyor.
Plan ayrıca, Madagaskar Hristiyan Kiliseleri Konseyi (FFKM) liderliğinde ülke çapında istişareler yapılmasını ve iki yıl içinde cumhurbaşkanlığı seçimleri ile bir referandum gerçekleştirilmesini de öngörüyor. Fakat bu iki yıllık geçiş takvimi, Afrika Birliği’nin sivil liderliğindeki geçiş çağrısı ile çelişiyor ve protestoların artmasına yol açıyor.
AFRİKA BİRİĞİ VE SADC’IN MÜDAHALESİ
Afrika Birliği, 3 Kasım’da Mohamed Idris Farah’ı Madagaskar Özel Temsilcisi olarak atadı ve Farah 6 Kasım’da ülkeyi ziyaret etti. AU, 7-11 Kasım arasında Dominitien Ndayizeye başkanlığında yüksek düzeyli bir heyeti de Madagaskar’a göndererek mevcut siyasi krizi ele aldı ve yetkililerle yapıcı diyaloglar gerçekleştirdi. Heyet, Randrianirina, Başbakan Rajaonarivelo ve Dışişleri Bakanı Razanamahasoa ile görüşerek, kapsayıcı diyalog ve ulusal uzlaşı çağrısında bulundu.
SADC, Madagaskar’da anayasal süreçlere aykırı olarak askeri bir iktidarın ele geçirilip geçirilmediğini değerlendirerek, 16 Ekim’de kapsayıcı diyaloğa girme çağrısında bulundu. SADC, teknik bir bilgi toplama misyonu göndererek ülke çapında paydaşlarla görüşmeler yaptı ve geçici bir başkanlık atamasıyla sürece destek sağladı.
REFORM VAATLERİ GERÇEĞİ YANSITIYOR MU?
Bugünkü PSC oturumunun temel gündemi, askeri liderliğin sivil geçiş ve anayasal restorasyon konusundaki taahhütlerinin gerçekliğini değerlendirmek olacak. Ordunun tek taraflı belirlediği geçiş takvimi ve bakan atamaları, sivil liderliğine geçiş ihtiyacını gölgeliyor ve genç protestocular arasında hayal kırıklığına sebep oluyor. PSC’nin odaklanacağı bir diğer konu, kapsayıcı ulusal diyalog ve reform sürecinin yalnızca siyasi değil, sosyo-ekonomik sorunları da çözmesi gerektiğidir.
PSC, Afrika Birliği ve SADC ile yakın koordinasyon içinde hareket ederek, anayasal düzenin yeniden sağlanması ve Madagaskar halkının demokratik haklarının korunması için üyeleri ve uluslararası toplumu destek vermeye çağıracak.
Kaynak: Afrika Birliği