Tanzanya’da yapılan genel seçimlerde Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan, oyların yaklaşık %98’ini alarak yeniden seçildi. Fakat seçim süreci ve sonuçlar, muhalefet adaylarının dışlanması, seçim günü yaşanan şiddet olayları ve devam eden protestolar nedeniyle tartışmalı bir hal aldı. Ülke geneline yayılan protestolarda ölümler ve yaralanmalar yaşandı, hükümet güvenlik önlemlerini artırarak sokağa çıkma yasağı ve internet kısıtlaması uygulamaya başladı.
Seçim Komisyonu, Hassan’ın 31,9 milyondan fazla oy aldığını ve kayıtlı seçmenlerin yaklaşık %87’sinin sandığa gittiğini açıkladı. Ancak muhalefet partileri, bu rakamların gerçeği yansıtmadığını, birçok bölgede halkın sandıklara ulaşamadığını iddia etti. Görgü tanıklarına göre, protestoların yoğunlaştığı bölgelerde bazı sandık merkezleri kapatıldı, oy verme işlemleri aksadı.
”MEŞRUİYETİ OLMAYAN BİR TAÇ GİYME TÖRENİ”
Ana muhalefet partisi CHADEMA, seçimden önce yarış dışı bırakılan iki aday nedeniyle seçimleri “meşruiyeti olmayan bir taç giyme töreni” olarak nitelendirdi. Parti yetkilileri, protestolarda “yüzlerce” kişinin öldüğünü öne sürdü. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi (OHCHR) ise güvenilir raporlara göre üç şehirde en az 10 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Hükümet ise bu iddiaları reddederek muhalefetin ölü sayısını “abarttığını” ve güvenlik güçlerinin “yasalar çerçevesinde hareket ettiğini” savundu.
Dışişleri Bakanı Mahmud Sabit Kombo, yaşanan olayları “suç unsurlarının neden olduğu küçük çaplı olaylar” olarak tanımladı. Fakat sokaklardan gelen görüntüler, polisin protestoculara karşı göz yaşartıcı gaz ve gerçek mermi kullandığını ortaya koydu. Hükümet yetkilileri, olayların kontrol altına alındığını belirtse de, birçok şehirde halk hâlâ evlerinden çıkmaya çekiniyor.
SOKAĞA ÇIKMA YASAĞI DEVAM EDİYOR
Seçimden bu yana ülke genelinde akşam altıdan sonra sokağa çıkma yasağı uygulanıyor. Okullar tatil edilirken, seçim sonuçlarının yalnızca devlet televizyonu TBC üzerinden yayınlanmasına izin verildi. Muhalefet ve insan hakları örgütleri, medya üzerindeki bu kısıtlamaları “bilgi karartması” olarak nitelendiriyor.
Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan, 2021’de selefi John Magufuli’nin ölümünden sonra göreve gelmişti. Görev süresinin başlarında ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamaları gevşetmesi nedeniyle takdir toplamıştı. Ancak son dönemde muhaliflere yönelik gözaltı, kaybolma ve baskı iddiaları nedeniyle eleştirilerin hedefi oldu. Hassan, bu iddiaların araştırıldığını belirtmişti ancak kamuoyuna hâlâ resmi bir rapor sunulmadı.
Kampanya döneminde Hassan, yolların ve demiryolu ağlarının genişletilmesi, enerji kapasitesinin artırılması ve ekonomik istikrarın sağlanması gibi kalkınma vaatlerine odaklanmıştı. Buna karşın muhalefet, seçim sürecinin adil olmadığını ve halkın iradesinin yansımadığını savunuyor.
BM’DEN KINAMA
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, seçim sürecinde yaşanan can kayıplarını kınayarak, “aşırı güç kullanımına dair tüm iddiaların kapsamlı ve tarafsız biçimde soruşturulması gerektiğini” söyledi. Uluslararası toplum da benzer şekilde Tanzanya hükümetine şeffaflık çağrısında bulundu.
Seçim sonuçlarının resmen onaylanması önümüzdeki günlerde bekleniyor. Ülke genelinde devam eden gerginlik, Tanzanya’nın siyasi geleceği açısından önemli bir sınav olarak görülüyor.
Kaynak: Ajanslar