Cibuti Parlamentosu, cumhurbaşkanı adayları için anayasal yaş sınırını kaldırarak, 77 yaşındaki Devlet Başkanı İsmail Ömer Guelleh’in 2026 Nisan’ında yapılması planlanan seçimlerde altıncı kez aday olmasının önünü açtı.
Pazar günü yapılan oylamada, hazır bulunan 65 milletvekilinin tamamı, cumhurbaşkanı adaylığı için belirlenen 75 yaş sınırının kaldırılması yönünde oy kullandı. Bu kararın yürürlüğe girmesi için Guelleh’in onayı ve 2 Kasım’da yapılacak ikinci bir parlamento oylaması ya da ulusal referandum gerekiyor.
Guelleh, 1999 yılında ülkenin kurucu lideri Hasan Guled Aptidon’un ardından göreve gelmişti. Afrika Boynuzu’ndaki bu küçük ülkeyi 25 yılı aşkın süredir yöneten Guelleh, 2010’da yapılan anayasa değişiklikleriyle dönem sınırlarını kaldırmış, ancak başkanlık süresini altı yıldan beş yıla indirmişti.
Ulusal Meclis Başkanı Dileita Mohamed Dileita, değişikliği “bölgesel istikrarın korunması için gerekli” olarak nitelendirdi ve kamuoyunun yüzde 80’inden fazlasının reformu desteklediğini öne sürdü. Ancak bu oran bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı.
Guelleh, yılın başında Jeune Afrique dergisine verdiği röportajda görevden çekilme niyeti olmadığını ima etmişti:
“Ülkemi çok seviyorum. Sorumluluk sahibi bir lider olarak, bölünmelere yol açacak maceralara girmem.”
SÜRESİZ İKTİDARIN BİR YOLU MU?
Ancak insan hakları savunucuları kararı, “ömür boyu başkanlık” yönünde bir adım olarak eleştirdi. Cibuti İnsan Hakları Ligi Başkanı Omar Ali Ewado, “Bu değişiklik, süresiz iktidarın önünü açıyor. Ülke barışçıl ve demokratik bir geçişe ihtiyaç duyuyor,” dedi.
Muhalefetteki Demokratik Yenilenme ve Kalkınma Hareketi liderlerinden Daher Ahmed Farah ise Al Jazeera’ya yaptığı açıklamada uluslararası ortaklara çağrıda bulundu:
“Cibuti stratejik bir konumda ve birçok ülkenin askeri üssüne ev sahipliği yapıyor. Ancak bu çıkarlar bir kişiye değil, Cibuti halkına hizmet etmeli.”
Guelleh, 2021’de yapılan seçimlerde muhalefetin boykot ettiği oylamada yüzde 98’den fazla oy alarak beşinci dönemine başlamıştı. O dönem ABD yönetimi sonucu tanımış, ancak hükümeti demokratik kurumları güçlendirmeye çağırmıştı.
DOĞU AFRİKA’NIN EN UZUN SÜRE GÖREVDE KALAN ÜÇÜNCÜ LİDERİ
Guelleh, şu anda Doğu Afrika’nın en uzun süre görevde kalan üçüncü lideri konumunda. Onun önünde yalnızca yaklaşık 40 yıldır iktidarda olan Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni ve 27 yıldır görevdeki Eritre lideri Isaias Afwerki bulunuyor.
Bir milyon civarında nüfusa sahip olmasına rağmen Cibuti, Bab el-Mendeb Boğazı üzerindeki stratejik konumu sayesinde küresel deniz ticaretinde büyük öneme sahip. Ülkede ABD’nin Afrika’daki tek kalıcı üssünün yanı sıra Fransa, Çin, Japonya ve İtalya’ya ait askeri tesisler de bulunuyor.
Bu jeopolitik önem, Sudan’daki iç savaş ve Somali’deki parçalanma gibi bölgesel krizlere rağmen Cibuti’nin görece istikrarını korumasını sağlıyor.