Fas, deniz gücünü kökten değiştirecek tarihi bir adım atmaya hazırlanıyor. Jeune Afrique dergisinin aktardığına göre Fransa, Rabat’a son teknoloji denizaltılar tedarik etmeyi ve Kazablanka’da anahtar teslim bir tersane kurmayı teklif etti. Bu hamle, Kraliyet Donanması’nın yalnızca yüzey gözetleme ve kıyı savunmasına dayalı mevcut durumunu değiştirerek, Batı Akdeniz’deki askeri dengeleri değiştirebilir.
15 Eylül’de gündeme düşen bu gelişme, Fas’ın askeri çevrelerinde büyük yankı uyandırdı. Ülkenin 3 bin 500 kilometrelik kıyı şeridi ve 278 bin kilometrekarelik münhasır ekonomik bölgesi bulunuyor. Fakat Kraliyet Donanması şu anda yalnızca fırkateyn ve devriye botlarıyla sınırlı. Fakat bölgesel rakibi Cezayir’in halihazırda altı modern Rus denizaltısına sahip olması, Fas açısından ciddi bir denge sorunu yaratıyor. Bu nedenle denizaltı projesi hayata geçerse, Fas Kuzey Afrika’da denizaltı filosuna sahip dördüncü ülke olacak ve bölgedeki askeri tabloyu değiştirecek.
FRANSA İLE İŞ BİRLİĞİNE DAHA YAKIN
Uluslararası denizaltı pazarında rekabet oldukça yoğun. Fransa, gizlilik ve çok yönlülüğüyle bilinen Scorpène sınıfı denizaltılarını öne çıkarıyor. Almanya, güvenilirliğiyle tanınan Dolphin AIP ve HDW 209/1400mod modellerini sunarken, Rusya ise Amur 1650 ile pazarda yer alıyor. Brezilya ve Yunanistan gibi ülkeler ise ikinci el fakat daha düşük kapasiteli seçeneklerle alıcı bulmaya çalışıyor. Dolayısıyla Fas için tercih yalnızca teknik performans değil; maliyet, teknoloji transferi, mevcut filoyla uyumluluk ve siyasi ilişkiler de belirleyici olacak.
Emekli Kraliyet Jandarma Albayı ve jeopolitik danışman Hasan Suudi, denizaltı planlarını “tarihi bir stratejinin parçası” olarak niteliyor. Richelieu’dan alıntı yaparak, “Denizlere hâkim olan, karada da büyük güce sahip olur” sözünü hatırlatıyor.
Rabat Ekonomik Savaş Okulu öğretim görevlisi Nizar Derdabi ise denizaltıların donanma doktrininde köklü bir dönüşüm yaratacağını vurguluyor. Derdabi:
“Denizaltı belirsizliğin silahıdır. Düşmanı, gözetlenip gözetlenmediğini bilmediği belirsiz bir deniz ortamıyla karşı karşıya bırakır.” sözlerine yer verdi
Fransa, Fas ile son dönemde yakın askeri ilişkileri ve teknoloji transferi teklifleri sayesinde iş birliği noktasında avantajlı görünüyor. Almanya’nın Tip 214 modeli ise güçlü bir rakip olarak öne çıkıyor. Kore yapımı denizaltılar da seçenekler arasında olsa da lojistik zorluklar nedeniyle listenin sonunda yer alıyor.
YARIŞ DEĞİL BÖLGESEL DENGEYİ KORUMA ÇABASI
Uzmanlara göre bu hamle bir silahlanma yarışı değil, bölgesel dengelerin yeniden kurulması anlamına geliyor. Fas’ın hedefi ise kalıcı operasyonel kapasite için en az üç denizaltıya sahip olmak. Ayrıca ülkenin açık deniz platformları, doğalgaz boru hatları, ticaret yolları ve denizaltı kabloları gibi stratejik altyapısının korunması da bu yatırımı zorunlu kılıyor.
Şu an hali hazırda denizaltı gücüne sahip olan üç Afrika ülkesi var. Bunlardan ikisi Kuzey Afrika’da yer alan Cezayir ve Mısır diğeri ise Güney Afrika Cumhuriyeti. Fas, konumu ve Akdeniz ülkelerinin bir çoğunun denizaltı güçlerini sahip oluşu nediyle bu alanda denge kurmaya çabalıyor. Deniz altyapısına yönelik saldırılara açık halde bulunan ülke, mevcut deniz gücüyle bir caydırıcılık sağlayamıyor. Fransa’nın denizaltı teklifini değerlendirmeye alan Fas, henüz bu konuda net bir açıklama yapmadı.
Fas’ın bu alanda atacağı adım, bölgedeki istikrarsızlığı azaltabilir, aynı zamanda herhangi bir saldırı ihtimalini caydırarak stratejik belirsizlik yoluyla güvenliği güçlendirebilir.