Aralarında akademisyenler, yazarlar, insan hakları savunucuları ve sivil toplum temsilcilerinin bulunduğu yaklaşık 40 Cezayirli ve Fransız aydın, yayımladıkları açık mektupla Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a çağrıda bulunarak, bir yılı aşkın süredir devam eden diplomatik krizin sonlandırılmasını talep etti. Mektup, Fransız haber sitesi Mediapart’ta yayımlandı. İki ülke ilişkilerinde yeni bir “gerilim, anlaşmazlık ve tıkanma dönemine” girildiğine dikkat çekilen metinde:
“Bizler, Cezayirliler, Fransızlar, Cezayir kökenli Fransızlar ve iki kıyının dostları olarak kaygı ve ciddiyetle ama fakat aynı zamanda samimi bir umutla yazıyoruz bunları” ifadeleri yer aldı.
İlk imzacılar arasında tanınmış isimler bulunuyor: Cezayirli hukukçu Ahmed Mahiou, akademisyen Aïssa Kadri, tarihçiler Alain Ruscio ve Gilles Manceron, psikiyatr Alice Cherki, Johns Hopkins Üniversitesi’nden Todd Shepard, ayrıca sivil toplumdan Farid Yaker (Forum France-Algérie), Louisa Ferhat (Avrupa Berberi Kadınlar Derneği) ve Cezayir Savaşı gazileri Stanislas Hutin ile Michel Berthelemy. Aydınlar, ilişkilerin ağır bir krize sürüklendiğini belirterek iki lidere şu çağrıyı yaptı:
“Elinizde hem güç hem sorumluluk var. Diyaloğu yeniden başlatın, tarihsel hafıza meselelerini cesaret ve dürüstlükle ele alın, insani, kültürel ve ekonomik bağları güçlendirin.”
Mektupta ayrıca, Fransız-Cezayir ilişkilerinin seçim hesaplarına veya geçici diplomatik manevralara indirgenemeyeceği vurgulanarak, “Bu mesele milyonlarca insanın hayatını, gelecek nesilleri ve iki ülkenin dünya sahnesindeki imajını doğrudan ilgilendiriyor” sözleriyle eleştirildi.
KRİZİN ARKA PLANI
Cezayir-Fransa ilişkileri, Temmuz 2024’te Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un Batı Sahra’nın “Fas’a ait olduğunu” tanımasıyla gerildi. Kriz, Cezayirli yazar Bualem Sansal’ın tutuklanması, Fransa’daki sınır dışı kararları (OQTF) ve karşılıklı diplomatik misillemelerle daha da ağırlaştı.
31 Mart 2025’te Macron ile Tebbun arasında yapılan telefon görüşmesinde ilişkileri normalleştirmek için bir yol haritası belirlenmiş, ardından 6 Nisan’da Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot Cezayir’i ziyaret etmişti. Ancak 14 Nisan’da Cezayir’in 12 Fransız diplomatı sınır dışı etmesiyle, ertesi gün Fransa’nın da aynı sayıda Cezayirli diplomatı göndermesi üzerine ilişkiler yeniden koptu.
Tebbun, Fransız siyasilerden “her gün düşmanca açıklamalar geldiğini” söyleyerek Macron ile diyaloğu “zaman kaybı” olarak nitelendirdi. 7 Ağustos’ta ise Macron, 2013 yılında imzalanan iş birliği anlaşmasının resmen askıya alınmasını istedi. Cezayir tarafı, Fransa’dan sadece siyasi jestler değil, somut adımlar talep ediyor; sömürge dönemine ilişkin arşivlerin iadesi, el konulan malların geri verilmesi, nükleer denemelerden etkilenenlerin tazmin edilmesi ve “sömürge suçlarının” resmi olarak tanınması.
Kaynak: AA