Fransa, son yıllarda Afrika ülkeleriyle yaşadığı siyasi krizler ve artan halk tepkisi nedeniyle bölgedeki birçok üssünü kapatmak ya da yer aldığı ülkeye devretmek zorunda kaldı. Mali, Burkina Faso ve Nijer’deki askeri yönetimlerin Fransa ile iş birliğini sonlandırmasının ardından bu ülkelerdeki Fransız askerleri tamamen çekildi. Çad, Fildişi Sahili ve Senegal gibi ülkelerde de askeri üsler yerel güçlere devredildi.
2015’TEKİ DAĞILIM
Ocak 2015 itibarıyla Fransa’nın bölgedeki asker sayısı ve üsleri şöyleydi:
- Mali: 5 bin
- Nijer: 1.500
- Cibuti: 1.500
- Çad: 1.000
- Orta Afrika Cumhuriyeti (OAC): 900
- Fildişi Sahili: 600
- Gabon: 350
- Senegal: 350
- Burkina Faso: 400
SANGARİS VE BARKHANE OPERASYONLARI SONLANDI
Fransa’nın OAC’de 2013’te başlattığı ve 2016’da sonlandırdığı Sangaris Operasyonu kapsamında bölgede görev yapan 900 asker kademeli olarak geri çekildi. Son 47 asker de Aralık 2022’de ülkesine döndü.
Mali’de ise 2020’deki darbenin ardından Fransa’nın yürüttüğü Barkhane Operasyonu büyük tepki çekti. Mali yönetimi, 2022’de Fransa ile tüm savunma iş birliklerini sona erdirerek 5 bin kişilik Fransız gücünün ülkeden çıkmasını talep etti.
BURKİNA FASO’DAN ÇEKİLME SÜRECİ
Mali’den sonra Burkina Faso’da da benzer bir süreç yaşandı. Eylül 2022’de yönetime el koyan İbrahim Traore liderliğindeki askeri yönetim, 2023’te Fransa’nın Vagadugu Büyükelçisini sınır dışı etti ve Sabre Operasyonu kapsamında görev yapan 400 askerin ülkeden ayrılmasını istedi.
FRANSA’NIN PLANLARINI BOZAN NİJER DARBESİ
Fransa, Sahel’deki askeri varlığını sürdürmek amacıyla çekilen birliklerini Nijer’e kaydırmak istese de, Temmuz 2023’te Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum’un devrilmesiyle bu planı da suya düştü.
Yeni askeri yönetim, Ağustos 2023’te Fransa ile iş birliğini sonlandırarak Büyükelçi Sylvain Itte’yi “istenmeyen kişi” ilan etti. Fransa Aralık 2023’te Niamey Büyükelçiliğini kapatarak bölgedeki bin 500 askerini tamamen çekti.
ÇAD, FİLDİŞİ SAHİLİ VE GABON’DAN DA ÇEKİLDİ
Çad, Fransa’dan ülkedeki 3 askeri üssünü Ocak 2025’te devraldı. Fildişi Sahili de Şubat 2025’te tek Fransız üssünü orduya devretti. Bu ülkede yalnızca 80 Fransız askeri görev yapmaya devam ediyor. Gabon’daki Fransız asker sayısı da 1 Temmuz itibarıyla 350’den 100’e düşürüldü.
SENEGAL’DEKİ 65 YILLIK ASKERİ VARLIĞI SONA ERDİ
Fransa’nın Senegal’deki varlığı, ülkenin bağımsızlığını kazandığı 1960 yılından itibaren başlamıştı. İlk olarak 160. Hava Üssü’nde kurulan Cap-Vert Fransız Kuvvetleri (FFCV), 2011’e kadar Senegal’de muharip güç olarak görev yaptı.
2012’de yapılan yeni anlaşmayla FFCV’nin yerini, muharip olmayan ve sadece danışmanlık-eğitim rolü üstlenen Senegal’deki Fransız Unsurları (EFS) aldı. 350-400 arası personelden oluşan bu yapı, 2025’e kadar faaliyetlerini sürdürdü. Mart 2025’te Dakar’daki Camp Marechal ve Quartier Contre-Amiral Protet yerleşkeleri boşaltıldı. 1 Temmuz’da ise Rufisque Yüksek Frekans İletim İstasyonu Senegal’e devredildi.
17 Temmuz itibarıyla Fransa’nın Senegal’de hiçbir askeri tesisi kalmadı ama iki ülke arasındaki askeri iş birliği sürdürülmeye devam edecek.
Senegal Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye, Kasım 2024’te Fransız basınına verdiği demeçte Fransız askeri varlığına karşı net bir tavır ortaya koymuştu:
”Fransa’da kaç Senegalli asker görev yapıyor? Senegal’de neden Fransız askeri bulunsun? Egemen bir ülkede kaç yabancı asker bulunacağına Fransızlar mı karar verir? Bu, bağımsızlık anlayışımıza aykırıdır. ABD, Çin, Türkiye ile üs kurmadan askeri iş birliği yapabiliyoruz. Fransa’nın burada olması, ona ayrıcalık tanındığı anlamına gelmez.”
Kaynak: AA