Birleşmiş Milletler’in en üst mahkemesi olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Batı Afrika ülkesi Ekvator Ginesi ile komşusu Gabon arasında yıllardır devam eden petrol zengini adaların mülkiyeti konusundaki ihtilafı sonuçlandırdı. Mahkeme, üç büyük ve çoğunlukla ıssız adanın mülkiyetinin Ekvator Ginesi’ne ait olduğuna hükmetti.
2021’de mahkemeye taşınan dava, hangi uluslararası anlaşmanın bu adaların sahipliğini belirlediği sorusunu gündeme getirmişti. 15 yargıçtan oluşan heyet, 1900 yılında İspanya ile Fransa arasında imzalanan ve sömürge topraklarını paylaştıran antlaşmanın nihai bağlayıcı olduğuna karar verdi.
PETROL ZENGİNİ ADALARDA TARİHİ KARAR: HAK SAHİBİ EKVATOR GİNESİ OLDU
Gabon’un mülkiyet iddiasının dayanağı olan 1974 tarihli Bata Konvansiyonu ise mahkeme tarafından “hukuki geçerliliği olmayan bir anlaşma” olarak kabul edilmedi. Ekvator Ginesi, bu belgeye karşı itirazlarını mahkemede dile getirirken Gabon, orijinal anlaşma metnini sunamadı.
Tartışmalı bölge 1972 yılına kadar Ekvator Ginesi kontrolündeydi. Ancak o yıl, Gabon en büyük ada olan Mbanie’yi askeri müdahaleyle ele geçirdi. Kıyı sularında petrolün keşfedilmesiyle birlikte anlaşmazlık tekrar alevlendi.
Her iki ülke ekonomisi büyük oranda petrole bağlı olmakla birlikte, mevcut petrol sahalarından elde edilen üretim son yıllarda azalmaya başladı. Diploması yollarla çözülemeyen bu ihtilaf, nihayet Uluslararası Adalet Divanı’nın kararıyla sona erdi.
Mahkemenin bu kararı, uzun süredir belirsiz olan adaların yasal sahibinin Ekvator Ginesi olduğunu tescilleyerek bölgedeki gerilimi azaltma potansiyeli taşıyor.